| Nasiona, orzechy, przetwory zboowe |
|---|
|
A adzuki, azuki, fasolka adzuki (Vigna angularis) - nasiona suche, moczone lub skiekowane, take gotowane amarantus, szarat (Amaranthus retroflexus) - tylko suche nasiona, najlepiej po obrbce termicznej (w sprzeday s ekspandowane nasiona amarantusa) azuki - patrz adzuki B biszkopty - tylko tradycyjne (pieczone z mki, jajek i cukru), bez dodatkw; ptakom, ktre konsekwentnie odmawiaj jedzenia jakichkolwiek innych pokarmw biakowych powinno si podawa wysuszony pokruszony biszkopt broku (Brassica oleracea var. Italica) - nasiona suche, wiee dojrzae i niedojrzae, moczone, skiekowane burak (Beta vulgaris) - nasiona suche i skiekowane, take wiee dojrzae i niedojrzae C chrupki zboowe - mona dawa ze wszystkich zb z wyjtkiem yta, jeli nie zawieraj szkodliwych dla papug dodatkw chwastnica zboowa - patrz proso japoskie chwasty - na rynku zoologicznym dostpne s w coraz wikszym wyborze nasiona dzikich rolin, jest to bardzo cenny dodatek do diety naszych papug, a nie kady ma warunki do samodzielnego zrobienia zapasw na zim; w czci "roliny dziko rosnce i ozdobne" s wymienione te, z ktrych nasiona mona podawa papugom ciecierzyca, cieciorka, groch woski (Cicer arietinum) - tylko gotowana, w niewielkich ilociach mona podawa surowe kieki cieciorka - patrz ciecierzyca cykoria (Cichorium spp.) - nasiona suche, wiee dojrzae i niedojrzae, moczone lub skiekowane D dynia (Cucurbita spp.) - mona podawa nasiona zarwno wysuszone, jak i wiee, moczone i skiekowane; uwaga: nasiona oleiste dziki ry, ostruda wodna (Zizania aquatica) - surowy lub gotowany F fasolka adzuki - patrz adzuki fasolka mung - patrz mung fistaszki, orzeszki ziemne, orzechy arachidowe (Arachis hypogaea) - gotowane, niepraone; surowe tylko w niewielkich ilociach; ze wzgldu na czste zaraenie fistaszkw aspergillusem lepiej w ogle z nich zrezygnowa G groch (Pisum sativum) - wiey zielony groszek mona podawa surowy, wysuszony groch tylko gotowany, w niewielkich ilociach mona podawa surowe kieki groch woski - patrz ciecierzyca gryka (Fagopyrum esculentum) - tylko suche ziarno; moemy te dawa kasz gryczan niepalon surow lub gotowan, patki gryczane niepraone J jczmie (Hordeum vulgare) - suchy, jak rwnie wiey dojrzay i niedojrzay, moczony i skiekowany; patki jczmienne; kasza jczmienna surowa i gotowana K kanar (Phalaris canariensis) - suchy, jak rwnie wiey dojrzay i nidojrzay, moczony lub skiekowany kapusta (Brassica oleracea var. capitata) - nasiona suche, wiee dojrzae i niedojrzae, moczone, skiekowane kardi, krokosz (Carthamus tinctorius) - jadalne s zarwno nasiona wysuszone, jak i wiee, moczone lub skiekowane; uwaga: nasiona oleiste kasze - wszystkie oprcz ytnich, surowe lub gotowane, wyjtkiem jest kuskus, ktrego nie mona podawa na surowo kasztany jadalne (Castanea sativa) kokos (Cocos nucifera) - uwaga na wysok zawarto tuszczu konopie (Cannabis sativa) - tylko suche ziarno; uwaga: nasiona oleiste kotewka, orzech wodny (Trapa natans) - uwaga na wysok zawarto tuszczu kozieradka (Trigonella foenum-graecum) - nasiona suche, moczone i skiekowane krokosz - patrz kardi kukurydza (Zea mays) - sucha, wiea w caych kolbach w rnych stadiach dojrzaoci, moczona lub skiekowana; patki kukurydziane (bez dodatkw), chrupki kukurydziane, popcorn (bez soli i tuszczu) kuskus - tylko gotowany lub zalany wrztkiem i napczniay L len, siemi lniane (Linum usitatissimum) - tylko suche ziarno; uwaga: nasiona oleiste lucerna (Medicago sativa) - nasiona suche i skiekowane w niewielkich ilociach (zawieraj substancje antyodywcze) M makadamia, orzechy makadamia (Proteaceae spp.)- uwaga na wysok zawarto tuszczu makarony - z mki pszennej bez dodatkw, gotowane migday (Amygdalus communis) - jadalne s tylko sodkie migday, w gorzkich wystpuje w duym steniu kwas pruski; uwaga na wysok zawarto tuszczu mohair - patrz wonica ber mung, mungo, fasolka mung (Vigna radiata) - nasiona suche, moczone lub skiekowane, take gotowane murzynek (Guizotia abyssinica) - suchy, moczony lub skiekowany; uwaga: nasiona oleiste N nanercz, nerkowiec, orzech nanerczowy (Anacardium occidentale) - uwaga na wysok zawarto tuszczu nasiona drzew iglastych - szyszki z nasionami (zrywane z drzewa, bez ywicy) s pokarmem zarwno wartociowym, jak i ciekawie podanym; na rynku zoologicznym dostpne s nasiona sosny i wierku luzem; uwaga: nasiona oleiste |
nasiona owocw - na rynku zoologicznym s dostpne nasiona niektrych owocw, jest to cenny dodatek do diety, zwaszcza dla papug ywicych si w naturze owocami; uwaga: papugi mog je tylko niektre owoce z pestkami, przed podaniem takich nasion trzeba sprawdzi, czy dane pestki s bezpieczne dla papug nerkowiec - patrz nanercz O orzech laskowy (Corylus avellana) - uwaga na wysok zawarto tuszczu orzech nanerczowy - patrz nanercz orzech nerkowca - patrz nanercz orzech szary (Juglans cinerea) - uwaga na wysok zawarto tuszczu orzech wodny - patrz kotewka orzechy arachidowe - patrz fistaszki orzechy brazylijskie (Bertholletia excelsa) - uwaga na wysok zawarto tuszczu orzechy kokosowe - patrz kokos orzechy makadamia - patrz makadamia orzechy pekan - patrz pekan orzechy pili (Canarium ovatum) - uwaga na wysok zawarto tuszczu orzechy pistacjowe - patrz pistacje orzechy woskie (Juglans regia) - tylko wysuszone; uwaga na wysok zawarto tuszczu orzeszki cedrowe (Pinus cembra) - uwaga na wysok zawarto tuszczu orzeszki piniowe (Pinus spp.) - uwaga na wysok zawarto tuszczu orzeszki ziemne - patrz fistaszki ostropest (Silybum marianum) - tylko suche nasiona, zmielone ze skorupk mona dodawa do pokarmw mikkich (najwartociowsze skadniki s w upinie); zbawienny wpyw nasion ostropestu na wtrob jest mocno przesadzone, realne dziaanie maj dopiero wycigi z ostropestu (silivet, sylimarol) ostruda wodna - patrz dziki ry owies (Avena sativa) - suchy, wiey dojrzay i niedojrzay, moczony lub skiekowany; w mieszankach czsto wystpuje owies uskany, czyli owsik, ktry nie nadaje si do kiekowania, ale mona go moczy; patki owsiane owsik - patrz owies P pachnotka, perilla (Perilla frutescens) - sucha, moczona lub skiekowana, uwaga: nasiona oleiste pekan (Carya illinoinensis) - uwaga na wysok zawarto tuszczu pieczywo - tylko pszenne, nie na zakwasie, bez dodatku ziaren, ktrych nie mona podawa ptakom po upraeniu pistacje (Pistacia vera) - uwaga na wysok zawarto tuszczu patki - wszystkie oprcz ytnich, niepoddane obrbce termicznej proso (Panicum spp.) - suche, jak rwnie wiee dojrzae i niedojrzae, moczone lub skiekowane; jadalna jest te kasza jaglana (czyli uskane proso) surowa i gotowana proso japoskie, chwastnica zboowa (Echinochloa frumentacea) - suche, wiee dojrzae i niedojrzae, moczone lub skiekowane proso senegalskie - patrz wonica ber pszenica (Triticum spp.) - sucha, wiea dojrzaa i niedojrzaa, moczona lub skiekowana; patki pszenne; kasze pszenne surowe i gotowane; kaszka manna surowa i gotowana; kuskus gotowany lub zalany wrztkiem i napczniay; produkty z mki pszennej (jeli nie zawieraj innych szkodliwych dla papug skadnikw) R ry (Oryza sativa) - dla ptakw nadaje si zwaszcza ry nieuskany (jest dostpny na rynku zoologicznym), mona go podawa w postaci suchej, moczonej lub skiekowanej; uskany ry (taki sprzedawany dla ludzi) dajemy po ugotowaniu; mona te dawa tzw. ry dmuchany (ekspandowany) rzeucha, wac. pieprzyca siewna (Lepidium sativum) - kieki rzodkiewka (Raphanus dativus) - nasiona suche, wiee dojrzae i niedojrzae, moczone, skiekowane S saata (Lactuca sativa) - nasiona suche, wiee dojrzae i niedojrzae, moczone, skiekowane sezam (Sesamum indicum) - nasiona suche, moczone, skiekowane; uwaga: nasiona oleiste siemi lniane - patrz len sonecznik (Helianthus annuus) - wysuszony, wiey, moczony lub skiekowany; uwaga: nasiona oleiste soczewica (Lens culinaris) - tylko gotowana, w niewielkich ilociach mona podawa surowe kieki sorgo (Sorghum spp.) - tylko suche ziarno szarat - patrz amarantus T trawy (Poaceae spp.) - jadalne s nasiona wszystkich gatunkw traw, zarwno wysuszone, jak i wiee dojrzae i niedojrzae, moczone i skiekowane; mona trawy zbiera samemu i dawa wiee, mona je suszy lub mrozi, na rynku zoologicznym s te dostpne suche nasiona traw same lub jako skadnik mieszanek W wiesioek (Oenothera biennia) - nasiona suche, wiee dojrzae i niedojrzae, moczone, skiekowane wonica ber, proso senegalskie, mohair (Setaria italica) - sucha, wiea dojrzaa i niedojrzaa, moczona lub skiekowana UWAGA! Orzechy i nasiona oleiste podajemy niepraone. UWAGA! Dla papug gotujemy bez soli. |
| Warzywa i zieleniny |
|---|
|
A adzuki, azuki, fasolka adzuki (Vigna angularis) - nasiona suche, moczone lub skiekowane, take gotowane asparagus - patrz szparag B batat, patat, sodki ziemniak (Ipomoea batatas) - tylko po obrbce termicznej, gotowany lub pieczony bazylia (Ocimum basilicum) - caa rolina z kwiatami i pdem nasiennym; mona dawa tylko niewielkie iloci ze wzgldu na du zawarto olejkw eterycznych bowina - patrz burak broku (Brassica oleracea var. italica) - caa rolina, surowa lub gotowana brukselka, kapusta brukselska (Brassica oleracea var. gemmifera) - caa rolina, surowa lub gotowana burak (Beta vulgaris) - korze i licie, caa rolina z kwiatami i pdem nasiennym, mona dawa wszystkie odmiany burakw, te liciowe (naciowe), czyli bowin, surowe i gotowane, a take nasiona suche i skiekowane C chili - patrz papryka ciecierzyca, cieciorka, groch woski (Cicer arietinum) - nasiona po ugotowaniu, kieki (surowe - w maych ilociach) cieciorka - patrz ciecierzyca cukinia, kabaczek (Cucurbita pepo convar. giromontiina) - cae warzywo z pestkami, surowe lub gotowane, jadalna jest te caa rolina, take kwiaty cykoria endywia (Cichorium endivia) - caa rolina, z pdami nasiennymi cykoria saatowa (Cichorium intybus) - caa rolina, z pdami nasiennymi czber ogrodowy (Satureja hortensis) i grski (Satureja montana) - licie i odygi; tylko w bardzo niewielkich ilociach ze wzgldu na wysok zawarto olejkw eterycznych D daikon - patrz rzodkiew japoska dynia (Cucurbita spp.) - wszystkie rodzaje, take ozdobne; mona podawa cae warzywo z pestkami, na surowo lub gotowane; pestki dajemy wiee, suszone, moczone, skiekowane; jadalna jest caa rolina, te kwiaty dziurawiec (Hypericum perforatum) - caa rolina; tylko w bardzo niewielkich ilociach ze wzgldu na dziaanie lecznicze i wiatouczulajce E endywia - patrz cykoria endywia estragon (Artemisia dracunculus) - licie i odygi; zawiera duo olejkw eterycznych, wic nie mona go podawa w duych ilociach, jednak jest cennym dodatkiem do diety, gdy ma duo cennych mikroelementw F fasola (Phaseolus spp.) - wszystkie odmiany; tylko po ugotowaniu fasolka azuki, adzuki - patrz adzuki fasolka mung - patrz mung fasolka szparagowa (Phaseolus vulgaris) - strki po ugotowaniu fenku - patrz koper woski G groch (Pisum sativum) - wszystkie odmiany; wiey zielony groszek mona podawa surowy, wysuszony groch tylko gotowany, w niewielkich ilociach mona podawa surowe kieki groch woski - patrz ciecierzyca J jalapeno - patrz papryka jarmu (Brassica oleracea var. sabellica) - caa rolina, z pdami nasiennymi K kabaczek - patrz cukinia kalafior (Brassica oleracea var.botrytis) - caa rolina, surowa lub gotowana, wartociowsze s licie, odyga i nasiona ni sam kwiat kalarepa (Brassica oleracea var. gongylodes) - caa rolina, surowa lub gotowana kapusta brukselska - patrz brukselka kapusta chiska (Brassica rapa subsp. chinensis) - caa rolina kapusta gowiasta (Brassica oleracea var. capitata) - wszystkie odmiany; jadalna jest caa rolina, take nasiona i kieki z nasion kapusta pekiska (Brassica rapa subsp. pekinensis) - caa rolina kapusta woska (Brassica oleracea var. sabauda) - caa rolina karczoch (Cynara scolymus) - surowy lub gotowany karczoch hiszpaski (Cynara cardunculus) - surowy lub gotowany koper (Anethum graveolens) - caa rolina, take kwiaty i nasiona koper woski, fenku (Foeniculum vulgare) - caa rolina, take kwiaty i nasiona kukurydza (Zea mays) - cae wiee kolby, surowe i gotowane, a take suche i skiekowane ziarno L lubczyk (Levisticum officinale) - caa rolina lucerna (Medicago sativa) - jadalna caa rolina, z tym e nasiona mona podawa w ograniczonych ilociach, czci zielone i kwiaty s bezpieczne M majeranek (Origanum majorana) - licie i odygi; tylko w bardzo niewielkich ilociach ze wzgldu na wysok zawarto olejkw eterycznych marchew (Daucus carota) - wszystkie odmiany; surowa i gotowana; jadalna jest caa rolina melisa (Melissa officinalis) - licie i odygi; tylko w bardzo niewielkich ilociach, rolina lecznicza (dziaa uspokajajco) mczennica, passiflora (Passiflora spp.) - caa rolina |
mita (Mentha spp.) - licie i odygi; rne gatunki i krzywki gatunkowe uprawiane lub zbierane jako przyprawa i zioa dla ludzi; tylko w niewielkich ilociach, rolina lecznicza (dziaa rozkurczajco i antyseptycznie) mung, mungo, fasolka mung (Vigna radiata) - nasiona suche, moczone lub skiekowane, take gotowane O ogrek (Cucumis sativus) - cae warzywo z pestkami; jadalna jest caa rolina ogrecznik (Borago officinalis) - jadalna caa rolina opuncja (Opuntia spp.) - jadalne s cae roliny, kwiaty i owoce; odyg przed podaniem naley dokadnie oczyci z kolcw; w sklepach powszechnie dostpne s owoce opuncji figowej (Opuntia ficus indica) oregano (Origanum vulgare) - licie i odygi; tylko w niewielkich ilociach P papryka (Capsicum annuum) - wszystkie rodzaje, take ostre (chili, jalapeno); tylko owoc, z pestkami; zielona cz roliny jest trujca passiflora - patrz mczennica patat - patrz batat patison (Cucurbita pepo var. patisoniana) - jak u wszystkich dyniowatych jadalna jest caa rolina, kwiaty i cae warzywo z pestkami, surowe lub gotowane pieprz (Piper nigrum) - suszone nasiona; mona dawa zarwno pieprz czarny, jak i biay pieprzyca siewna - patrz rzeucha pietruszka (Petroselinum crispum) - caa rolina, korze surowy lub gotowany pochrzyn chiski (Dioscorea polystachy) - bulwy po obrbce termicznej, gotowane lub pieczone pomidor (Lycopersicon esculentum) - wszystkie odmiany; tylko cakowicie dojrzay owoc, z pestkami; zielona cz roliny jest trujca portulaka warzywna (Portulaca oleracea subsp. sativa) - licie i odygi R radicchio - patrz cykoria saatowa rokietta - patrz rukola roszponka, roszpunka (Valerianella locusta) - licie i odygi roszpunka - patrz roszponka rozmaryn (Rosmarinus officinalis) - licie i odygi; tylko w niewielkich ilociach ze wzgldu na wysok zawarto olejkw eterycznych i dziaanie pobudzajce rukiew wodna (Nasturtium officinale) - caa rolina rukola, rokietta (Eruca vesicaria subsp. sativa) - caa rolina rzepa (Brassica rapa subsp. rapa) - caa rolina rzeucha, pieprzyca siewna (Lepidium sativum) - caa rolina rzodkiew japoska, daikon (Raphanus sativus longipinnatus) - caa rolina rzodkiewka, rzodkiew (Raphanus dativus) - caa rolina wraz z pdami nasiennymi S salsefia (Tragopogon porrifolius) - caa rolina saata (Lactuca sativa) - wszystkie odmiany; caa rolina z pdami nasiennymi seler korzeniowy (Apium graveolens var. rapaceum) - cala rolina, korze surowy lub gotowany seler naciowy (Apium graveolens var. dulce, secalinum) - caa rolina skorzonera, zimowy szparag (Scorzonera hispanica) - korze surowy lub gotowany sodki ziemniak - patrz batat sonecznik bulwiasty - patrz topinambur soczewica (Lens culinaris) - tylko gotowana, w niewielkich ilociach mona podawa surowe kieki szawia (Salvia officinalis) - licie i odygi; tylko w bardzo niewielkich ilociach, rolina lecznicza (dziaa przeciwzapalnie) szparagi (Asparagus officinalis) - caa rolina poza owocami (toksyczne w wikszych ilociach); inne gatunki asparagusa nie s jadalne, ale te nie s trujce szpinak (Spinacia oleracea) - caa rolina szpinak nowozelandzki, trtwian (Tetragonia tetragonioides) - licie i odygi T topinambur, sonecznik bulwiasty (Helianthus tuberosus) - caa rolina, bulwy surowe lub gotowane trtwian - patrz szpinak nowozelandzki tymianek (Thymus vulgaris) - licie i odygi; tylko w bardzo niewielkich ilociach ze wzgldu na wysok zawarto olejkw eterycznych Z zielony groszek - patrz groch ziemniaki (Solanum tuberosum) - wszystkie odmiany; tylko bulwy po obrbce termicznej, gotowane lub pieczone; zielona cz roliny i surowe ziemniaki s trujce zimowy szparag - patrz skorzonera Z warzyw mona te robi soki, ale ma to sens tylko przy papugach, ktre duo pij. Papugi pochodzce z suchych terenw potrzebuj na tyle mao pynw, e wypity przez nie sok praktycznie nic im nie dostarczy. Przy kupnie gotowych sokw warzywnych trzeba dokadnie sprawdza skad, gdy czsto maj dodatek soli. UWAGA! Wszystkie warzywa, ktre mona podawa bez obrbki termicznej, maj o wiele wicej wartoci na surowo. UWAGA! Dla papug gotujemy bez soli. |
| Owoce |
|---|
|
A agrest (Ribes uva-crispa) - owoc z pestkami, jadalne s rwnie licie i gazie, tylko w przypadku odmian z kolcami warto oskroba z nich gazk ananas (Ananas comosus) - jadalna jest caa rolina, cho zielonego piropusza z kupnych owocw lepiej nie dawa, gdy mog by nasczone toksynami umoliwiajcymi przetrwanie transportu arbuz, kawon (Citrullus lanatus) - owoc z pestkami aronia (Aronia melanocarpa) - same owoce bez pestek B banan (Musa paradisiaca) - jadalna jest caa rolina berberys (Berberis vulgaris) - same dojrzae owoce bergamotka (Citrus aurantium spp. bergamia) - cay owoc, bezpieczne s te gazie z limi i kwiatami lub ich pczkami bez czarny (Sambucus nigra) - wycznie dojrzae i dobrze wysuszone owoce bez pestek; wszystkie wiee czci roliny zawieraj silnie trujc sambunigryn, ktra rozkada si pod wpywem suszenia i obrbki cieplnej, przy czym obrbka cieplna pozbawia owoce wartoci odywczych; niedojrzae owoce zawieraj tak due iloci sambunigryny, e nawet suszenie nie uzdatnia owocw do spoycia borwka amerykaska (Vaccinium corymbosum) - same owoce borwka brusznica, czerwona borwka (Vaccinium vitis-idaea) - same owoce brzoskwinia (Prunus persica) - sam owoc bez pestki C cytryna (Citrus limon) - cay owoc, bezpieczne s te gazie z limi i kwiatami lub ich pczkami cytryna szorstka (Citrus jambhiri) - cay owoc, bezpieczne s te gazie z limi i kwiatami lub ich pczkami czarna borwka - patrz czarna jagoda czarna jagoda, czernica, czarna borwka (Vaccinium myrtillus) - same owoce czeremcha (Prunus padus) - same owoce bez pestki, licie i kwiaty s niejadalne, gazie nie nadaj si na erdzie i zabawki czerenia (Cerasus avium) - sam owoc bez pestek czernica - patrz czarna jagoda czerwona borwka - patrz borwka brusznica D daktyl (Phoenix dactylifera) - cay owoc, bezpieczna jest caa rolina dere jadalny (Cornus mas) - jadalne s cae owoce, jak rwnie licie, kwiaty oraz pczki kwiatw i lici; gazki nadaj si na erdzie i na zabawki; nie naley podawa owocw innych gatunkw dereni popularnie wystpujcych w Polsce w stanie dzikim - derenia biaego (Cornus alba) i derenia widwy (Cornus sanguinea) durian (Durio zibethinus) - sam owoc bez pestek dzika ra (Rosa canina) - cae owoce oraz kwiaty, jeeli chcemy poda z ca gazk, trzeba j dokadnie oczyci z kolcw F figa (Ficus carica) - cay owoc flaszowiec (Annona spp.) - sam owoc bez pestek G gg (Crataegus spp.) - jadalne s cae owoce, jak rwnie licie, kwiaty oraz pczki kwiatw i lici; gazki nadaj si na erdzie i na zabawki granat (Punica granatum) - cay owoc z pestkami; bezpieczne s te gazie z limi i kwiatami lub ich pczkami grejpfrut (Citrus paradisi) - cay owoc, bezpieczne s te gazie z limi i kwiatami lub ich pczkami gruszka (Pyrus spp.) - owoce bez pestek; jadalne s te licie, kwiaty i ich pczki, bezpieczne s gazie z gruszy gruszla - patrz gujawa gujawa, gwajawa, gruszla (Psidium spp.) - cae owoce z pestkami, mona podawa gazki z limi i kwiatami gwajawa - patrz gujawa J jabko (Malus spp.) - wszystkie odminy; owoce bez pestek; jadalne s te licie, kwiaty i ich pczki, bezpieczne s gazie jaboni jabko nanerczowe - patrz nanercz jagoda kamczacka (Lonicera caerulea var. kamtschatica) jarzbina (Sorbus aucuparia) - same owoce, wysuszone i bez pestek, poniewa suszenie zmniejsza zawarto kwasu parasorbowego; licie i kwiaty s niejadalne, gazie nie nadaj si na erdzie i zabawki jeyna - patrz malina K kaki, persymona (Diospyros kaki) - tylko cakowicie dojrzae owoce kawon - patrz arbuz kiwano (Cucumis metuliferus) - cay owoc z pestkami, jadalna jest caa rolina kiwi (Actinidia deliciosa i Actinidia chinensis) - cay owoc z pestkami kumkwat (Citrus japonica) - cay owoc, bezpieczne s te gazie z limi i kwiatami lub ich pczkami L liczi (Litchi chinensis) - sam owoc bez pestki limetka - patrz limonka limonka, limetka (Citrus aurantifolia) - cay owoc, bezpieczne s te gazie z limi i kwiatami lub ich pczkami M mahonia (Mahonia aquifolium) - same dojrzae granatowe owoce po przesuszeniu i bez pestek; uwaga: caa rolina zawiera trujce alkaloidy, z tego powodu caa rolina, niedojrzae owoce i pestki nie nadaj si do spoycia; stenie alkaloidw w cakowicie dojrzaym owocu jest najmniejsze, lecz wci zbyt due, by surowe owoce byy cakowicie bezpieczne - ilo alkaloidw mona zmniejszy przez suszenie; uwaga: nie myli mahonii z ostrokrzewem (Ilex spp.), ktry ma podobne licie, lecz owoce czerwone i trujce |
malina, moroszka, jeyna, oyna, ostryna, malino-jeyna (Rubus spp.) - jadalna jest caa colina, ale gazki przed podaniem warto oskroba z kolcw malino-jeyna - patrz malina mandarynka (Citrus reticulata) - cay owoc, bezpieczne s te gazie z limi i kwiatami lub ich pczkami mango (Mangifera indica) - sam owoc bez pestki marakuja, mczennica, passiflora (Passiflora spp.) - cae owoce z pestkami, jadalna jest caa rolina mczennica - patrz marakuja melon (Cucumis melo) - cay owoc z pestkami, jadalna jest caa rolina miechunka peruwiaska, rodzynek peruwiaski (Physalis peruviana), miechunka meksykaska, pomidorowa (Physalis ixocarpa) - tylko cakowicie dojrzae owoce, z pestkami; uwaga: cz zielona roliny i niedojrzae owoce s trujce morela (Prunus armeniaca) - sam owoc bez pestki moroszka, malina moroszka - patrz malina morwa czarna (Morus nigra), czerwona (Morus rubra) i biaa (Morus alba) - cae owoce, mona tez dawa gazki z limi i kwiatami oraz ich pczkami N nanercz, nerkowiec, jabko nanerczowe (Anacardium occidentale) - cay owoc nektarynka (Prunus persica var. nucipersica) - sam owoc bez pestki nerkowiec - patrz nanercz O ognik (Pyracantha coccinea) - mona podawa cae gazie z owocami opuncja figowa (Opuntia ficus indica) - cay owoc, jadalna jest caa rolina; jadalne s wszystkie roliny z rodzaju opuncja (Opuntia), tylko przed podaniem trzeba je dokadnie oczyci z kolcw ostryna - patrz malina oyna - patrz malina P papaja (Carica papaya) - cay owoc z pestkami, bezpieczna jest caa rolina papeda (Citrus hystrix) - cay owoc, bezpieczne s te gazie z limi i kwiatami lub ich pczkami passiflora - patrz marakuja persymona - patrz kaki pigwa (Cydonia oblonga) - sam owoc bez pestek pigwowiec (Chaenomeles spp.) - sam owoc bez pestek pomaracza (Citrus sinensis) - cay owoc, bezpieczne s te gazie z limi i kwiatami lub ich pczkami pomelo (Citrus maxima) - cay owoc, bezpieczne s te gazie z limi i kwiatami lub ich pczkami porzeczka (Ribes spp.) - wszystkie gatunki i odmiany uprawne, ozdobne i dzikie; jadalna jest caa rolina poziomka (Fragaria vesca) - jadalna jest caa rolina R rajskie jabuszka (Malus sylvestris) - jadalne s owoce bez pestek, jak rwnie licie, kwiaty oraz pczki kwiatw i lici; gazki nadaj si na erdzie i na zabawki rambutan (Nephelium lappaceum) - sam owoc bez pestki rokitnik (Hippophae rhamonides) - cae owoce rodzynki - patrz winogrona rodzynek peruwiaski - patrz miechunka meksykaska liwa tarnina - patrz tarnina liwiec sodki (Spondias dulcis), ty (Spondias mombin), czerwony (Spondias purpurea) - cay owoc, mona podawa gazki z limi liwka (Prunus domestica) - sam owoc bez pestki T tarnina, liwa tarnina (Prunus spinosa) - same owoce bez pestek truskawka (Fragaria ananasa) - jadalna jest caa rolina W winogrona (Vitis spp.) - jadalna jest caa rolina, licie i mode pdy s wartociow zielenin; uwaga, owoce produkowane przemysowo s bardzo silnie pryskane, odradza si w ogle podawania kupnych winogron winia (Cerasus miller) - sam owoc bez pestki urawina (Oxycoccus palustris) - same owoce Papugom mona podawa te soki owocowe, ale ma to sens jedynie w przypadku papug, ktre duo pij. Papugom pochodzcym z suchych terenw i potrzebujcym mao pynw trzeba dawa cae owoce. Kupujc sok dla papug, wybierajmy te z owocw, a nie przecierowe, z jak najmniejsz iloci dodatkw i najlepiej bez cukru. UWAGA! Owoce egzotyczne s konserwowane silnymi rodkami, eby przetrway transport, dlatego mona je podawa wycznie obrane ze skry. UWAGA! Winogrona s najbardziej pryskanymi owocami na wiecie, zdarzaj si powane zatrucia winogronami wrd ludzi. Lepiej w ogle zrezygnowa z kupnych winogron i rodzynek. UWAGA! Suszone owoce s przetwarzane czsto z uyciem dwutlenku siarki, ktry jest trujcy. Papugi maj na tyle ma mas ciaa, e dla nich zjedzenie takich bakalii moe si le skoczy. Owoce suszone naturalnie maj odpowiedni informacj na etykiecie. |
| Roliny dziko rosnce |
|---|
|
B babka (Plantago spp.) - caa rolina w kadym stadium rozwoju, ptaki preferuj pdy nasienne; w sprzeday s nasiona babki lancetowatej (Plantago lanceolata), ktre mona podawa suche lub lub skiekowane bratek polny, fioek trjbarwny (Viola tricolor) - caa rolina w kadym stadium rozwoju G gwiazdnica (Stellaria spp.) - caa rolina w kadym stadium rozwoju K krwawnik (Achillea millefolium) - caa rolina w kadym stadium rozwoju; najwartociowsze s licie i cae pdy bardzo modych rolin, a ze starszych rolin kwiaty i nasiona M mniszek lekarski (Taraxacum officinale) - caa rolina w kadym stadium rozwoju; nasiona mona zbiera i suszy, podawa suszone lub skiekowane P perz - patrz trawy pieprz wodny, rdest ostrogorzki (Polygonum hydropiper) - caa rolina w kadym stadium rozwoju podbia (Tussilago farfara) - caa rolina w kadym stadium rozwoju; nasiona mona zbiera i suszy, podawa suche lub skiekowane pokrzywa (Urtica dioica) - tylko mode licie; na surowo mona dawa wycznie bardzo mode rolinki, zanim uzyskaj waciwoci parzce; mode licie starszych rolin mona podawa po sparzeniu, ktre zniszczy rurki z kwasem mrwkowym R rdest (Polygonum spp.) - caa rolina w kadym stadium rozwoju, ptaki preferuj pdy nasienne; wbrew informacjom spotykanym na kiektrych stronach o papugach, dla ptakw nadaje si nie tylko rdes ptasi (Polygonum aviculare, lecz wszystkie wystpujce we florze Polski gatunki rdestu |
S stokrotka (Bellis perennis) - caa caa rolina w kadym stadium rozwoju; rwnie wartociowe s odmiany dzikie, jak i ozdobne szczaw (Rumex spp.) - pd nasienny T tasznik (Capsella bursa-pastoris) - caa rolina w kadym stadium rozwoju, ptaki preferuj pdy nasienne trawy (Poaceae) - wszystkie gatunki; mona podawa cae roliny, dla ptakw wartociowy jest kos z nasionami; w niktrych rdach pojawia si informacja, e na kosach ycicy (Lolium) czsto pasoytuje szkodliwy dla ptakw grzyb, wic lepiej unika tego jednego rodzaju traw; nie naley myli traw z turzycami (Carex), z ktrych wiele gatunkw jest trujcych; najpopularniejsze rodzaje traw wystpujce we florze Polski: bekmania (Beckmannia), bliniczka (Nardus), boimka (Oreochloa), brodobrzanka (Catabrosa), chlorynka (Chloris), chwastnica (Echinochloa), cynodon (Cynodon), dmuszek (Lagurus), drczka (Briza), egilops (Aegilops), grzebienica (Cynosurus), izgrzyca (Danthonia), jczmieniec (Hordelymus), jczmie (Hordeum), kosownica (Brachypodium), koswka (Holcus), konietlica (Trisetum), kostrzewa (Festuca), kortaderia (Cortaderia), kostrzyca (Festulolium), kukurydza (Zea), kupkwka (Dactylis), zawnica (Coix), manna (Glyceria), mannica (Puccinellia), mietlica (Agrostis), mika (Eragrostis), miota (Apera), miskant (Miscanthus), mozga (Phalaris), ostnica (Stipa), owies (Avena), owsica (Avenula), owsica (Helictotrichon), palczatka (Bothriochloa), palusznik (Digitaria) perwka (Melica), perz (Agropyron), piaskownica (Ammophila), proso (Panicum), prosownica (Milium), pszenica (Triticum), rajgras (Arrhenatherum), rosplenica (Pennisetum), sesleria (Sesleria), skolochloa (Scolochloa), sorgo (Sorghum), stokosa (Bromus), strzplica (Koeleria), suchotraw (Sclerochloa), szczotlicha (Corynephorus), miaek (Deschampsia), miaka (Aira), tomka (Anthoxanthum), trzcina (Phragmites), trzcinnik (Calamagrostis), trzcinnikownica (Calammophila), trzlica (Molinia), turwka (Hierochlo), tymotka (Phleum), wentenata (Ventenata), wiechlina (Poa), wiechlinostrzewa (Bellardiochloa), woswka (Eriochloa), wonica (Setaria), wulpia (Vulpia), wyczyniec (Alopecurus), wydmuchrzyca (Elymus), zamokrzyca (Leersia), ycica (Lolium), yto (Secale) W wiesioek (Oenothera biennis - caa rolina w kadym stadium rozwoju UWAGA! Zbierajc dziko rosnce roliny, uwaajmy, czy nie rosn w pobliu opryskiwanych pl, sadw i ogrodw ani w ssiedztwie zanieczyszczajcych rodowisko zakadw przemysowych. Przy czym chodzi nie tylko o dymy z kominw, ale te np. o ryzyko wsikania w grunt odpadw przemysowych. |
| Kwiaty |
|---|
|
A akacja (Acacia) - jadalna caa rolina; uwaga, nie myli z rosnc w Polsce robini pseudoakacj, grochodrzewem (Robinia spp.), zwan potocznie akacj, ktrej owoce, kora i licie s trujce aksamitka (Tagetes spp.) - jadalna caa rolina B bez czarny (Sambucus nigra) - kwiaty wycznie dobrze wysuszone; wszystkie wiee czci roliny zawieraj silnie trujc sambunigryn, ktra rozkada si pod wpywem suszenia lub obrbki termicznej, z tym e obrbka termiczna pozbawia rolin wartoci odywczych bez lilak (Syringa vulgaris) - same kwiaty bratek polny, fioek trjbarwny (Viola tricolor) - jadalna caa rolina bratek ogrodowy, fioek ogrodowy (Viola x wittrockiana) - jadalna caa rolina brzoza (Betula spp.) - jadalna caa rolina C chaber (Centaurea spp.) - jadalna caa rolina chryzantema (Chrysanthemum spp.) - jadalna caa rolina cukinia, kabaczek (Cucurbita pepo convar. giromontiina) - jadalna caa rolina czarny bez - patrz bez czarny D dynia (Cucurbita spp.) - jadalna caa rolina G granat (Punica granatum) - jadalna caa rolina grochodrzew - patrz robinia H hibiskus, ketmia (Hibiscus spp.) - jadalna caa rolina K kabaczek - patrz cukinia ketmia - patrz hibiskus |
M marakuja - patrz mczennica mczennica, passiflora, marakuja (Passiflora spp.) - jadalna caa rolina mniszek lekarski (Taraxacum officinale) - jadalna caa rolina; uwaga, mniszek potocznie nazywany jest mleczem, nie naley go myli z rzeczywistym mleczem (Sonchus), gdy gatunki mlecza s trudne do odrnienia, a jeden z nich - mlecz polny (Sonchus arvensis) jest silnie trujcy nasturcja (Tropaeolum majus) - jadalna caa rolina O ogrecznik (Borago officinalis) - jadalna caa rolina opuncja (Opuntia spp.) - jadalna caa rolina P passiflora - patrz mczennica R robinia pseudoakacja, grochodrzew (Robinia pseudoacacia) - tylko kwiaty po dokadnym wysuszeniu ra (Rosa spp.) - jadalna caa rolina ra chiska (Hibiskus rosa-sinensis) - jadalna caa rolina S stokrotka (Bellis spp.) - jadalna caa rolina Z zocie - patrz chryzantema UWAGA! Nie podajemy ptakom kwiatw kupionych w kwiaciarni, poniewa uywa si do nich silnie trujcych rodkw. Szkodliwe s te kwiaty silnie nawoone. W przypadku dzikich kwiatw, ktre zbieramy samodzielnie, trzeba uwaa, czy nie rosn w pobliu opryskiwanych pl, sadw i ogrodw ani w ssiedztwie zanieczyszczajcych rodowisko zakadw przemysowych. Przy czym chodzi nie tylko o dymy z kominw, ale te np. o ryzyko wsikania w grunt odpadw przemysowych. |
| Pokarmy biakowe |
|---|
|
biay ser - ptusty biszkopt - tradycyjny, bez rodkw spulchniajcych i innych dodatkw, mona podawa ptakom, ktre nie chc je innych pokarmw biakowych jajko - ugotowane na twardo, mona dawa papugom wszystkie jajka sprzedawane dla ludzi jogurt - naturalny, mona go wzbogaci owocami lub innymi dodatkami; kupujc gotowy jogurt owocowy dokadnie czytajmy skad, gdy papuzia wtroba jest znacznie mniej odporna na chemi ni nasza larwy mcznika mynarka (Tenebrio molitor) - warto odywcza larw zaley w duym stopniu od tego, czym s ywione, na nieodpowiedniej poywce mog by nawet trujce, dlatego jeli decydujemy si skarmia papugi larwami, warto zaoy wasn hodowl |
miso - chude, gotowane bez soli pokarmy jajeczne - gotowe pokarmy, ktrych gwnym skadnikiem jest wysuszony biszkopt albo proszek jajeczny z rnymi dodatkami, z reguy chtnie jedzone przez ptaki, wic mona je podawa tym, ktre nie chc je innych pokarmw biakowych ryby - gotowane bez soli UWAGA! Pokarmy biakowe podajemy nie czciej ni raz w tygodniu, chyba e w opisie ywienia danego gatunku podano inaczej. Wyjtkiem jest okres lgowy - podczas skadania jaj i podczas karmienia modych papugi musza mie dostp do biaka zwierzcego codziennie. Poza tym okresem zbyt duo biaka w diecie prowadzi do chorb nerek. |
|
Opracowaa Justyna ukowska Powrt do strony gwnej |