Justyna Żukowska

Żywienie papug. Modrolotki

samiec modrolotki wcinający kwiaty głoguCechą wyróżniającą modrolotki spośród innych gatunków popularnie hodowanych w Polsce papug jest ogromna różnorodność przyjmowanego pokarmu i duże zdolności dostosowawcze co do jego rodzaju. O modrolotkach mówi się, że jedzą wszystko. Oczywiście to "wszystko" ma konkretne granice, ale rzeczywiście jadłospis dzikich modrolotek jest imponujący. Dla właścicieli modrolotek ten fakt ma bardzo ważne konsekwencje. Po pierwsze, modrolotki stosunkowo łatwo przekonują się do nowych pokarmów, dość chętnie też próbują nieznanego dotąd pożywienia, o wiele rzadziej więc sprawiają problemy przy przestawianiu ich na zdrową dietę. Po drugie, w ich żywieniu wyjątkowo ważna jest różnorodność. Każdej papudze należy zapewniać urozmaicone pożywienie, modrolotki jednak są na to szczególnie wrażliwe.

Dzikie modrolotki żywią się nasionami drzew, krzewów, traw, bylin i innych roślin zielnych, orzechami (ważnym składnikiem ich menu w naturze są orzeszki miejscowej odmiany buku), owocami (zwłaszcza jagodowymi), zielonymi częściami roślin, kwiatami, owocami, mięczakami i larwami owadów. Populacje żyjące na nadbrzeżu oraz te zamieszkujące małe wyspy chętnie urozmaicają sobie dietę wodorostami oraz małymi żyjątkami morskimi wyrzucanymi na brzeg. Te niemal wszystkożerne ptaki nie gardzą nawet padliną. Dieta dzikich kózek jest dość mocno zróżnicowana sezonowo.

Należy pamiętać, że w klimacie, w którym żyją dzikie modrolotki, dojrzałe suche ziarno jest dostępne bardzo krótko. Wiosną i wczesnym latem ptaki zjadają nasiona niedojrzałe, zaś późnym latem i jesienią pożywiają się w dużej mierze ziarnem opadłym na ziemię i kiełkującym. Klimat wysp jest na tyle wilgotny, że zdarzają się lata, kiedy suche ziarno jest praktycznie w ogóle niedostępne, gdyż ziarno opada na mokrą ziemię praktycznie natychmiast po wykłoszeniu się roślin, a tam od razu kiełkuje.

samiczka modrolotki i porzeczka alpejskaIstotnym składnikiem pożywienia modrolotek są kwiaty i pączki kwiatów. Mimo że modrolotki nie są nektarojadami, chętnie sięgają po kwiaty wyróżniające się słodyczą i aromatem, takie jak kwiaty kanuki czy nowozelandzka rewarewa, ale nie gardzą też skromniejszymi okazami. Przysmakiem są zwłaszcza pączki, zanim jeszcze kwiaty się rozwiną. Niestety, właściciele papug rzadko włączają kwiaty do ich menu, w powszechnej opinii ten rarytas należy się nektarojadom. Modrolotki zazwyczaj z dużym entuzjazmem podchodzą do kwiatów. Kolorowe i pachnące, dostarczają papudze unikalnych bodźców, a słodkie świeże pączki są dla wielu papug tak dużym rarytasem, że mogą być z powodzeniem traktowane jako argument przetargowy podczas oswajania. Jesienią i zimą, kiedy brakuje nasion i kwiatów, podstawą żywienia kózek są jagody i inne owoce.

Bezkręgowce to podstawa pożywienia modrolotek żółtoczapeczkowych, w diecie modrolotek czerwonoczelnych ich udział jest o wiele mniejszy, z wyjątkiem wiosny, czyli okresu lęgowego. Podobnie jest z mięczakami i innymi morskimi żyjątkami. Pod tym względem poszczególne populacje papug tego gatunku się bardzo różnią.

Zapewnienie prawidłowej diety modrolotkom w niewoli to nie lada wyzwanie. Niestety, w polskich hodowlach zazwyczaj są one traktowane identycznie jak ich kuzyni z Australii. W konsekwencji zdobycie modrolotki, która nie ma poważnych niedoborów pokarmowych, jest zdrowa, prawidłowo rozwinięta i bezproblemowo przechodzi pierzenie graniczy z cudem. Dodatkowym problemem jest fakt, że w literaturze światowej nie ma, jak dotąd, kompleksowych opracowań dotyczących zapotrzebowania modrolotek na poszczególne składniki odżywcze, więc nawet najlepiej wyedukowany hodowca musi bazować na słabo opisanych doświadczeniach innych hodowców, obserwacji różnych populacji modrolotek w literaturze i na własnym instynkcie.

samiczka modrolotki z łodygą kopru włoskiegoNa pewno stale dostępna dla ptaków powinna być mieszanka ziaren. Powinna być jak najbogatsza, a skład należy dostosować do możliwości dziobów tych papug. Z gotowych mieszanek wybierajmy te dla małych i średnich papug, a więc zawierające takie nasiona, jak proso, proso japońskie, proso senegalskie, kanar, owies, pszenicę, grykę, sorgo, dari i mniejsze nasiona oleiste (len, perilla, murzynek, kardi, słonecznik). Dodatkowo możemy podawać najrozmaitsze inne nasiona dostępne na rynku zoologicznym. Modrolotki potrzebują większego udziału tłustych ziaren w diecie niż odpowiadające im wielkością papugi australijskie (nimfy, rozelle, księżniczki). Z tym, że większość gotowych mieszanek dla średnich papug australijskich ma zdecydowanie zbyt dużo nasion oleistych dla papug, dla których jest przeznaczona, za to doskonale się nadaje dla modrolotek. Dodatkowo mieszankę można uzupełniać orzechami, przy czym należy uważać na orzeszki ziemne, które mogą być niebezpieczne. Mimo że modrolotki mają większe zapotrzebowanie na tłuszcze niż papugi australijskie, nie można też przesadzać. Zdarza się, że hodowcy z tej okazji karmią modrolotki samym słonecznikiem, co jest oczywiście ogromnym błędem i powoduje, że młody ptak pada na niewydolność wątroby. Jeśli zauważymy, że nasza kózka ma tendencję do wyjadania samego słonecznika z miski, a inne ziarna ignoruje, trzeba nauczyć ją jedzenia wszystkich nasion z mieszanki, warto też wtedy wprowadzić do jadłospisu granulat, z którego nie da się wybrać tylko tłustych ziaren. W dobrych sklepach zoologicznych możemy natknąć się też na nasiona owoców (czarnej porzeczki, maliny itp.). Jest to wartościowy dodatek w diecie modrolotek.

samiec modrolotki z malinąCzęściej niż papużki australijskie modrolotki powinny dostawać ziarno skiełkowane (oczywiście to, które można kiełkować) i - w miarę możliwości - świeże, także niedojrzałe (kłosy zbóż, jadalne chwasty z nasionami, świeży słonecznik i nasiona dyni, kolby kukurydzy). Można dawać na zmianę ziarno suche i skiełkowane, w przeciwieństwie do typowych ziarnojadów modrolotki nie potrzebują stałej obecności ziarna akurat w postaci wysuszonej.

Ziarno nie powinno stanowić więcej niż 50% dziennego wyżywienia kózek, a najlepiej jeśli ta wartość waha się w granicach 30-40%. Reszta to owoce, zieleniny i warzywa. Powinny one być dostępne dla papug codziennie, i nie jako jednorazowo podany o którejś porze przysmak, lecz jako stały pokarm, w miarę potrzeb wymieniany w ciągu dnia na świeży - np. nietrwałe owoce podczas upałów. Postarajmy się o jak najbogatszy zestaw warzyw, owoców i zielenin. O ile dietę ziarnojadów wystarczy uzupełnić kilkoma najbardziej wartościowymi warzywami, o tyle dla tych praktycznie wszystkożernych papug będzie to zdecydowanie za mało.

Modrolotki należą do tych ptaków, dla których owoce nie są opcjonalnym dodatkiem i przysmakiem, lecz koniecznym codziennym dodatkiem. Jest to kłopotliwe, biorąc pod uwagę fakt, że to nie eleganckie i niebrudzące, choć zdecydowanie najpopularniejsze jabłko nie jest wcale owocem najwartościowszym. Przeciwnie, akurat z jabłek możemy nawet w ogóle zrezygnować. Nie możemy natomiast całej gamy czerwonych i granatowych owoców, zwłaszcza jagodowych, które mają najwięcej wartości - porzeczek, malin, jeżyn, truskawek, żurawiny, morwy i wielu innych. Inne, też potrzebne składniki mają np. cytrusy. Jednym słowem - podawajmy jak najwięcej rozmaitych owoców, kierując się zasadą, że więcej wartości mają owoce o intensywnych barwach. W przypadku drzew i krzewów o jadalnych liściach i bezpiecznym drewnie (takich jak głóg, jabłoń, grusza czy porzeczki, także maliny i jeżyny, ale tutaj trzeba uważać na drobne kolce) w miarę możliwości oferujmy ptactwu całe gałęzie. Niektóre owoce się szybko psują w wysokich temperaturach, krajobraz po uczcie wymaga też częstego sprzątania, bo resztki łatwo pleśnieją, nawet w ciągu kilkunastu godzin.

samiec modrolotki zajada się papryczką chilliPokarm zielony daje chyba najwięcej możliwości. Wszystkie zieleniny jadalne dla człowieka (z wyjątkiem pora i szczypiorku), części zielone niektórych warzyw, z których zjadamy inne fragmenty (jak marchew czy rzodkiewka), jadalne dziko rosnące na łąkach chwasty i gałęzie bezpiecznych drzew. Podobnie jak w przypadku owoców, zielenina musi być dostępna cały czas i w takich ilościach, by jej papugom nie brakowało.

Warzywa nie są naturalnym składnikiem diety papug, jednak zawierają wiele witamin i innych składników odżywczych, więc ich podawanie w dużym stopniu zmniejsza ryzyko niedoborów, zwłaszcza przy tak wymagających ptakach jak modrolotki. Z reguły do warzyw najtrudniej jest przekonać papugi, dlatego właśnie, że odbiegają one od ich naturalnego pożywienia. Na szczęście kózki stosunkowo rzadko grymaszą. Modrolotki chętnie zjadają rośliny strączkowe, być może ze względu na swoje wyższe niż u papug australijskich zapotrzebowanie na białko. Poza fasolką mung i świeżym zielonym groszkiem wszystkie inne muszą być ugotowane.

Ważnym i niedocenianym składnikiem diety papug są kwiaty. Ich podawanie jest ważne nie tylko ze względu na składniki pokarmowe, ale także kolor i zapach. Dostarczanie papugom zróżnicowanych bodźców jest równie ważne jak pilnowanie, by nie zabrakło im witamin.

samiczka modrolotki z larwą mączniakaPodobnie jak w przypadku innych gatunków, modrolotki potrzebują również białka zwierzęcego. Można im je dostarczać w gotowanym jajku, półtłustym białym serze, jogurcie, gotowanym mięsie, gotowanych rybach i owocach morza czy surowych larwach. W czasie składania jaj i karmienia piskląt pokarm białkowy musi być dostępny codziennie, poza okresem lęgowym - 2-3 razy w tygodniu.

Konieczna jest też bezpieczna suplementacja wapnia, zwłaszcza w przypadku samic, u których jego niedobór może być tragiczny w skutkach w czasie znoszenia jajek, a kózki mają tendencję do produkowania tychże w niemal hurtowych ilościach, także bez żadnej stymulacji w postaci budki. Najlepiej nadaje się do tego sepia, można też dodatkowo powiesić papugom kostki wapienne, należy tylko uważać na ich skład (przede wszystkim nie mogą zawierać gipsu, który jest szkodliwy, a zdarza się w kostkach dla ptaków).


Listę pokarmów, które można podawać papugom, znajdziecie tutaj




Spis gatunków, których dotyczy artykuł:

modrolotka zielona (Cyanoramphus unicolor)
modrolotka czerwonoczelna (Cyanoramphus novaezelandiae)
modrolotka żółtoczapkowa (Cyanoramphus auriceps)
modrolotka szmaragdowa (Cyanoramphus forbesi)
modrolotka mała (Cyanorhamphus malherbe)




Powrót do strony głównej