Nasiona, orzechy, przetwory zbożowe
A

adzuki, azuki, fasolka adzuki (Vigna angularis) - nasiona suche, moczone lub skiełkowane, także gotowane

amarantus, szarłat (Amaranthus retroflexus) - tylko suche nasiona, najlepiej po obróbce termicznej (w sprzedaży są ekspandowane nasiona amarantusa)

azuki - patrz adzuki

B

biszkopty - tylko tradycyjne (pieczone z mąki, jajek i cukru), bez dodatków; ptakom, które konsekwentnie odmawiają jedzenia jakichkolwiek innych pokarmów białkowych powinno się podawać wysuszony pokruszony biszkopt

brokuł (Brassica oleracea var. Italica) - nasiona suche, świeże dojrzałe i niedojrzałe, moczone, skiełkowane

burak (Beta vulgaris) - nasiona suche i skiełkowane, także świeże dojrzałe i niedojrzałe

C

chrupki zbożowe - można dawać ze wszystkich zbóż z wyjątkiem żyta, jeśli nie zawierają szkodliwych dla papug dodatków

chwastnica zbożowa - patrz proso japońskie

chwasty - na rynku zoologicznym dostępne są w coraz większym wyborze nasiona dzikich roślin, jest to bardzo cenny dodatek do diety naszych papug, a nie każdy ma warunki do samodzielnego zrobienia zapasów na zimę; w części "rośliny dziko rosnące i ozdobne" są wymienione te, z których nasiona można podawać papugom

ciecierzyca, cieciorka, groch włoski (Cicer arietinum) - tylko gotowana, w niewielkich ilościach można podawać surowe kiełki

cieciorka - patrz ciecierzyca

cykoria (Cichorium spp.) - nasiona suche, świeże dojrzałe i niedojrzałe, moczone lub skiełkowane

D

dynia (Cucurbita spp.) - można podawać nasiona zarówno wysuszone, jak i świeże, moczone i skiełkowane; uwaga: nasiona oleiste

dziki ryż, ostruda wodna (Zizania aquatica) - surowy lub gotowany

F

fasolka adzuki - patrz adzuki

fasolka mung - patrz mung

fistaszki, orzeszki ziemne, orzechy arachidowe (Arachis hypogaea) - gotowane, nieprażone; surowe tylko w niewielkich ilościach; ze względu na częste zarażenie fistaszków aspergillusem lepiej w ogóle z nich zrezygnować

G

groch (Pisum sativum) - świeży zielony groszek można podawać surowy, wysuszony groch tylko gotowany, w niewielkich ilościach można podawać surowe kiełki

groch włoski - patrz ciecierzyca

gryka (Fagopyrum esculentum) - tylko suche ziarno; możemy też dawać kaszę gryczaną niepaloną surową lub gotowaną, płatki gryczane nieprażone

J

jęczmień (Hordeum vulgare) - suchy, jak również świeży dojrzały i niedojrzały, moczony i skiełkowany; płatki jęczmienne; kasza jęczmienna surowa i gotowana

K

kanar (Phalaris canariensis) - suchy, jak również świeży dojrzały i nidojrzały, moczony lub skiełkowany

kapusta (Brassica oleracea var. capitata) - nasiona suche, świeże dojrzałe i niedojrzałe, moczone, skiełkowane

kardi, krokosz (Carthamus tinctorius) - jadalne są zarówno nasiona wysuszone, jak i świeże, moczone lub skiełkowane; uwaga: nasiona oleiste

kasze - wszystkie oprócz żytnich, surowe lub gotowane, wyjątkiem jest kuskus, którego nie można podawać na surowo

kasztany jadalne (Castanea sativa)

kokos (Cocos nucifera) - uwaga na wysoką zawartość tłuszczu

konopie (Cannabis sativa) - tylko suche ziarno; uwaga: nasiona oleiste

kotewka, orzech wodny (Trapa natans) - uwaga na wysoką zawartość tłuszczu

kozieradka (Trigonella foenum-graecum) - nasiona suche, moczone i skiełkowane

krokosz - patrz kardi

kukurydza (Zea mays) - sucha, świeża w całych kolbach w różnych stadiach dojrzałości, moczona lub skiełkowana; płatki kukurydziane (bez dodatków), chrupki kukurydziane, popcorn (bez soli i tłuszczu)

kuskus - tylko gotowany lub zalany wrzątkiem i napęczniały

L

len, siemię lniane (Linum usitatissimum) - tylko suche ziarno; uwaga: nasiona oleiste

lucerna (Medicago sativa) - nasiona suche i skiełkowane w niewielkich ilościach (zawierają substancje antyodżywcze)

M

makadamia, orzechy makadamia (Proteaceae spp.)- uwaga na wysoką zawartość tłuszczu

makarony - z mąki pszennej bez dodatków, gotowane

migdały (Amygdalus communis) - jadalne są tylko słodkie migdały, w gorzkich występuje w dużym stężeniu kwas pruski; uwaga na wysoką zawartość tłuszczu

mohair - patrz włośnica ber

mung, mungo, fasolka mung (Vigna radiata) - nasiona suche, moczone lub skiełkowane, także gotowane

murzynek (Guizotia abyssinica) - suchy, moczony lub skiełkowany; uwaga: nasiona oleiste

N

nanercz, nerkowiec, orzech nanerczowy (Anacardium occidentale) - uwaga na wysoką zawartość tłuszczu

nasiona drzew iglastych - szyszki z nasionami (zrywane z drzewa, bez żywicy) są pokarmem zarówno wartościowym, jak i ciekawie podanym; na rynku zoologicznym dostępne są nasiona sosny i świerku luzem; uwaga: nasiona oleiste

nasiona owoców - na rynku zoologicznym są dostępne nasiona niektórych owoców, jest to cenny dodatek do diety, zwłaszcza dla papug żywiących się w naturze owocami; uwaga: papugi mogą jeść tylko niektóre owoce z pestkami, przed podaniem takich nasion trzeba sprawdzić, czy dane pestki są bezpieczne dla papug

nerkowiec - patrz nanercz

O

orzech laskowy (Corylus avellana) - uwaga na wysoką zawartość tłuszczu

orzech nanerczowy - patrz nanercz

orzech nerkowca - patrz nanercz

orzech szary (Juglans cinerea) - uwaga na wysoką zawartość tłuszczu

orzech wodny - patrz kotewka

orzechy arachidowe - patrz fistaszki

orzechy brazylijskie (Bertholletia excelsa) - uwaga na wysoką zawartość tłuszczu

orzechy kokosowe - patrz kokos

orzechy makadamia - patrz makadamia

orzechy pekan - patrz pekan

orzechy pili (Canarium ovatum) - uwaga na wysoką zawartość tłuszczu

orzechy pistacjowe - patrz pistacje

orzechy włoskie (Juglans regia) - tylko wysuszone; uwaga na wysoką zawartość tłuszczu

orzeszki cedrowe (Pinus cembra) - uwaga na wysoką zawartość tłuszczu

orzeszki piniowe (Pinus spp.) - uwaga na wysoką zawartość tłuszczu

orzeszki ziemne - patrz fistaszki ostropest (Silybum marianum) - tylko suche nasiona, zmielone ze skorupką można dodawać do pokarmów miękkich (najwartościowsze składniki są w łupinie); zbawienny wpływ nasion ostropestu na wątrobę jest mocno przesadzone, realne działanie mają dopiero wyciągi z ostropestu (silivet, sylimarol)

ostruda wodna - patrz dziki ryż

owies (Avena sativa) - suchy, świeży dojrzały i niedojrzały, moczony lub skiełkowany; w mieszankach często występuje owies łuskany, czyli owsik, który nie nadaje się do kiełkowania, ale można go moczyć; płatki owsiane

owsik - patrz owies

P

pachnotka, perilla (Perilla frutescens) - sucha, moczona lub skiełkowana, uwaga: nasiona oleiste

pekan (Carya illinoinensis) - uwaga na wysoką zawartość tłuszczu

pieczywo - tylko pszenne, nie na zakwasie, bez dodatku ziaren, których nie można podawać ptakom po uprażeniu

pistacje (Pistacia vera) - uwaga na wysoką zawartość tłuszczu

płatki - wszystkie oprócz żytnich, niepoddane obróbce termicznej

proso (Panicum spp.) - suche, jak również świeże dojrzałe i niedojrzałe, moczone lub skiełkowane; jadalna jest też kasza jaglana (czyli łuskane proso) surowa i gotowana

proso japońskie, chwastnica zbożowa (Echinochloa frumentacea) - suche, świeże dojrzałe i niedojrzałe, moczone lub skiełkowane

proso senegalskie - patrz włośnica ber

pszenica (Triticum spp.) - sucha, świeża dojrzała i niedojrzała, moczona lub skiełkowana; płatki pszenne; kasze pszenne surowe i gotowane; kaszka manna surowa i gotowana; kuskus gotowany lub zalany wrzątkiem i napęczniały; produkty z mąki pszennej (jeśli nie zawierają innych szkodliwych dla papug składników)

R

ryż (Oryza sativa) - dla ptaków nadaje się zwłaszcza ryż niełuskany (jest dostępny na rynku zoologicznym), można go podawać w postaci suchej, moczonej lub skiełkowanej; łuskany ryż (taki sprzedawany dla ludzi) dajemy po ugotowaniu; można też dawać tzw. ryż dmuchany (ekspandowany)

rzeżucha, właśc. pieprzyca siewna (Lepidium sativum) - kiełki

rzodkiewka (Raphanus dativus) - nasiona suche, świeże dojrzałe i niedojrzałe, moczone, skiełkowane

S

sałata (Lactuca sativa) - nasiona suche, świeże dojrzałe i niedojrzałe, moczone, skiełkowane

sezam (Sesamum indicum) - nasiona suche, moczone, skiełkowane; uwaga: nasiona oleiste

siemię lniane - patrz len

słonecznik (Helianthus annuus) - wysuszony, świeży, moczony lub skiełkowany; uwaga: nasiona oleiste

soczewica (Lens culinaris) - tylko gotowana, w niewielkich ilościach można podawać surowe kiełki

sorgo (Sorghum spp.) - tylko suche ziarno

szarłat - patrz amarantus

T

trawy (Poaceae spp.) - jadalne są nasiona wszystkich gatunków traw, zarówno wysuszone, jak i świeże dojrzałe i niedojrzałe, moczone i skiełkowane; można trawy zbierać samemu i dawać świeże, można je suszyć lub mrozić, na rynku zoologicznym są też dostępne suche nasiona traw same lub jako składnik mieszanek

W

wiesiołek (Oenothera biennia) - nasiona suche, świeże dojrzałe i niedojrzałe, moczone, skiełkowane

włośnica ber, proso senegalskie, mohair (Setaria italica) - sucha, świeża dojrzała i niedojrzała, moczona lub skiełkowana









UWAGA! Orzechy i nasiona oleiste podajemy nieprażone.

UWAGA! Dla papug gotujemy bez soli.

Warzywa i zieleniny
A

adzuki, azuki, fasolka adzuki (Vigna angularis) - nasiona suche, moczone lub skiełkowane, także gotowane

asparagus - patrz szparag

B

batat, patat, słodki ziemniak (Ipomoea batatas) - tylko po obróbce termicznej, gotowany lub pieczony

bazylia (Ocimum basilicum) - cała roślina z kwiatami i pędem nasiennym; można dawać tylko niewielkie ilości ze względu na dużą zawartość olejków eterycznych

boćwina - patrz burak

brokuł (Brassica oleracea var. italica) - cała roślina, surowa lub gotowana

brukselka, kapusta brukselska (Brassica oleracea var. gemmifera) - cała roślina, surowa lub gotowana

burak (Beta vulgaris) - korzeń i liście, cała roślina z kwiatami i pędem nasiennym, można dawać wszystkie odmiany buraków, też liściowe (naciowe), czyli boćwinę, surowe i gotowane, a także nasiona suche i skiełkowane

C

chili - patrz papryka

ciecierzyca, cieciorka, groch włoski (Cicer arietinum) - nasiona po ugotowaniu, kiełki (surowe - w małych ilościach)

cieciorka - patrz ciecierzyca

cukinia, kabaczek (Cucurbita pepo convar. giromontiina) - całe warzywo z pestkami, surowe lub gotowane, jadalna jest też cała roślina, także kwiaty

cykoria endywia (Cichorium endivia) - cała roślina, z pędami nasiennymi

cykoria sałatowa (Cichorium intybus) - cała roślina, z pędami nasiennymi

cząber ogrodowy (Satureja hortensis) i górski (Satureja montana) - liście i łodygi; tylko w bardzo niewielkich ilościach ze względu na wysoką zawartość olejków eterycznych

D

daikon - patrz rzodkiew japońska

dynia (Cucurbita spp.) - wszystkie rodzaje, także ozdobne; można podawać całe warzywo z pestkami, na surowo lub gotowane; pestki dajemy świeże, suszone, moczone, skiełkowane; jadalna jest cała roślina, też kwiaty

dziurawiec (Hypericum perforatum) - cała roślina; tylko w bardzo niewielkich ilościach ze względu na działanie lecznicze i światłouczulające

E

endywia - patrz cykoria endywia

estragon (Artemisia dracunculus) - liście i łodygi; zawiera dużo olejków eterycznych, więc nie można go podawać w dużych ilościach, jednak jest cennym dodatkiem do diety, gdyż ma dużo cennych mikroelementów

F

fasola (Phaseolus spp.) - wszystkie odmiany; tylko po ugotowaniu

fasolka azuki, adzuki - patrz adzuki

fasolka mung - patrz mung

fasolka szparagowa (Phaseolus vulgaris) - strąki po ugotowaniu

fenkuł - patrz koper włoski

G

groch (Pisum sativum) - wszystkie odmiany; świeży zielony groszek można podawać surowy, wysuszony groch tylko gotowany, w niewielkich ilościach można podawać surowe kiełki

groch włoski - patrz ciecierzyca

J

jalapeno - patrz papryka

jarmuż (Brassica oleracea var. sabellica) - cała roślina, z pędami nasiennymi

K

kabaczek - patrz cukinia

kalafior (Brassica oleracea var.botrytis) - cała roślina, surowa lub gotowana, wartościowsze są liście, łodyga i nasiona niż sam kwiat

kalarepa (Brassica oleracea var. gongylodes) - cała roślina, surowa lub gotowana

kapusta brukselska - patrz brukselka

kapusta chińska (Brassica rapa subsp. chinensis) - cała roślina

kapusta głowiasta (Brassica oleracea var. capitata) - wszystkie odmiany; jadalna jest cała roślina, także nasiona i kiełki z nasion

kapusta pekińska (Brassica rapa subsp. pekinensis) - cała roślina

kapusta włoska (Brassica oleracea var. sabauda) - cała roślina

karczoch (Cynara scolymus) - surowy lub gotowany

karczoch hiszpański (Cynara cardunculus) - surowy lub gotowany

koper (Anethum graveolens) - cała roślina, także kwiaty i nasiona

koper włoski, fenkuł (Foeniculum vulgare) - cała roślina, także kwiaty i nasiona

kukurydza (Zea mays) - całe świeże kolby, surowe i gotowane, a także suche i skiełkowane ziarno

L

lubczyk (Levisticum officinale) - cała roślina

lucerna (Medicago sativa) - jadalna cała roślina, z tym że nasiona można podawać w ograniczonych ilościach, części zielone i kwiaty są bezpieczne

M

majeranek (Origanum majorana) - liście i łodygi; tylko w bardzo niewielkich ilościach ze względu na wysoką zawartość olejków eterycznych

marchew (Daucus carota) - wszystkie odmiany; surowa i gotowana; jadalna jest cała roślina

melisa (Melissa officinalis) - liście i łodygi; tylko w bardzo niewielkich ilościach, roślina lecznicza (działa uspokajająco)

męczennica, passiflora (Passiflora spp.) - cała roślina
mięta (Mentha spp.) - liście i łodygi; różne gatunki i krzyżówki gatunkowe uprawiane lub zbierane jako przyprawa i zioła dla ludzi; tylko w niewielkich ilościach, roślina lecznicza (działa rozkurczająco i antyseptycznie)

mung, mungo, fasolka mung (Vigna radiata) - nasiona suche, moczone lub skiełkowane, także gotowane

O

ogórek (Cucumis sativus) - całe warzywo z pestkami; jadalna jest cała roślina

ogórecznik (Borago officinalis) - jadalna cała roślina

opuncja (Opuntia spp.) - jadalne są całe rośliny, kwiaty i owoce; łodygę przed podaniem należy dokładnie oczyścić z kolców; w sklepach powszechnie dostępne są owoce opuncji figowej (Opuntia ficus indica)

oregano (Origanum vulgare) - liście i łodygi; tylko w niewielkich ilościach

P

papryka (Capsicum annuum) - wszystkie rodzaje, także ostre (chili, jalapeno); tylko owoc, z pestkami; zielona część rośliny jest trująca

passiflora - patrz męczennica patat - patrz batat

patison (Cucurbita pepo var. patisoniana) - jak u wszystkich dyniowatych jadalna jest cała roślina, kwiaty i całe warzywo z pestkami, surowe lub gotowane

pieprz (Piper nigrum) - suszone nasiona; można dawać zarówno pieprz czarny, jak i biały

pieprzyca siewna - patrz rzeżucha

pietruszka (Petroselinum crispum) - cała roślina, korzeń surowy lub gotowany

pochrzyn chiński (Dioscorea polystachy) - bulwy po obróbce termicznej, gotowane lub pieczone

pomidor (Lycopersicon esculentum) - wszystkie odmiany; tylko całkowicie dojrzały owoc, z pestkami; zielona część rośliny jest trująca portulaka warzywna (Portulaca oleracea subsp. sativa) - liście i łodygi

R

radicchio - patrz cykoria sałatowa

rokietta - patrz rukola

roszponka, roszpunka (Valerianella locusta) - liście i łodygi

roszpunka - patrz roszponka

rozmaryn (Rosmarinus officinalis) - liście i łodygi; tylko w niewielkich ilościach ze względu na wysoką zawartość olejków eterycznych i działanie pobudzające

rukiew wodna (Nasturtium officinale) - cała roślina

rukola, rokietta (Eruca vesicaria subsp. sativa) - cała roślina

rzepa (Brassica rapa subsp. rapa) - cała roślina

rzeżucha, pieprzyca siewna (Lepidium sativum) - cała roślina

rzodkiew japońska, daikon (Raphanus sativus longipinnatus) - cała roślina

rzodkiewka, rzodkiew (Raphanus dativus) - cała roślina wraz z pędami nasiennymi

S

salsefia (Tragopogon porrifolius) - cała roślina

sałata (Lactuca sativa) - wszystkie odmiany; cała roślina z pędami nasiennymi

seler korzeniowy (Apium graveolens var. rapaceum) - cala roślina, korzeń surowy lub gotowany

seler naciowy (Apium graveolens var. dulce, secalinum) - cała roślina

skorzonera, zimowy szparag (Scorzonera hispanica) - korzeń surowy lub gotowany

słodki ziemniak - patrz batat

słonecznik bulwiasty - patrz topinambur

soczewica (Lens culinaris) - tylko gotowana, w niewielkich ilościach można podawać surowe kiełki

szałwia (Salvia officinalis) - liście i łodygi; tylko w bardzo niewielkich ilościach, roślina lecznicza (działa przeciwzapalnie)

szparagi (Asparagus officinalis) - cała roślina poza owocami (toksyczne w większych ilościach); inne gatunki asparagusa nie są jadalne, ale też nie są trujące

szpinak (Spinacia oleracea) - cała roślina

szpinak nowozelandzki, trętwian (Tetragonia tetragonioides) - liście i łodygi

T

topinambur, słonecznik bulwiasty (Helianthus tuberosus) - cała roślina, bulwy surowe lub gotowane

trętwian - patrz szpinak nowozelandzki

tymianek (Thymus vulgaris) - liście i łodygi; tylko w bardzo niewielkich ilościach ze względu na wysoką zawartość olejków eterycznych

Z

zielony groszek - patrz groch

ziemniaki (Solanum tuberosum) - wszystkie odmiany; tylko bulwy po obróbce termicznej, gotowane lub pieczone; zielona część rośliny i surowe ziemniaki są trujące

zimowy szparag - patrz skorzonera








Z warzyw można też robić soki, ale ma to sens tylko przy papugach, które dużo piją. Papugi pochodzące z suchych terenów potrzebują na tyle mało płynów, że wypity przez nie sok praktycznie nic im nie dostarczy. Przy kupnie gotowych soków warzywnych trzeba dokładnie sprawdzać skład, gdyż często mają dodatek soli.



UWAGA! Wszystkie warzywa, które można podawać bez obróbki termicznej, mają o wiele więcej wartości na surowo.

UWAGA! Dla papug gotujemy bez soli.

Owoce
A

agrest (Ribes uva-crispa) - owoc z pestkami, jadalne są również liście i gałęzie, tylko w przypadku odmian z kolcami warto oskrobać z nich gałązkę

ananas (Ananas comosus) - jadalna jest cała roślina, choć zielonego pióropusza z kupnych owoców lepiej nie dawać, gdyż mogą być nasączone toksynami umożliwiającymi przetrwanie transportu

arbuz, kawon (Citrullus lanatus) - owoc z pestkami

aronia (Aronia melanocarpa) - same owoce bez pestek

B

banan (Musa × paradisiaca) - jadalna jest cała roślina

berberys (Berberis vulgaris) - same dojrzałe owoce

bergamotka (Citrus aurantium spp. bergamia) - cały owoc, bezpieczne są też gałęzie z liśćmi i kwiatami lub ich pączkami

bez czarny (Sambucus nigra) - wyłącznie dojrzałe i dobrze wysuszone owoce bez pestek; wszystkie świeże części rośliny zawierają silnie trującą sambunigrynę, która rozkłada się pod wpływem suszenia i obróbki cieplnej, przy czym obróbka cieplna pozbawia owoce wartości odżywczych; niedojrzałe owoce zawierają tak duże ilości sambunigryny, że nawet suszenie nie uzdatnia owoców do spożycia

borówka amerykańska (Vaccinium corymbosum) - same owoce

borówka brusznica, czerwona borówka (Vaccinium vitis-idaea) - same owoce

brzoskwinia (Prunus persica) - sam owoc bez pestki

C

cytryna (Citrus limon) - cały owoc, bezpieczne są też gałęzie z liśćmi i kwiatami lub ich pączkami

cytryna szorstka (Citrus jambhiri) - cały owoc, bezpieczne są też gałęzie z liśćmi i kwiatami lub ich pączkami

czarna borówka - patrz czarna jagoda

czarna jagoda, czernica, czarna borówka (Vaccinium myrtillus) - same owoce

czeremcha (Prunus padus) - same owoce bez pestki, liście i kwiaty są niejadalne, gałęzie nie nadają się na żerdzie i zabawki

czereśnia (Cerasus avium) - sam owoc bez pestek

czernica - patrz czarna jagoda

czerwona borówka - patrz borówka brusznica

D

daktyl (Phoenix dactylifera) - cały owoc, bezpieczna jest cała roślina

dereń jadalny (Cornus mas) - jadalne są całe owoce, jak również liście, kwiaty oraz pączki kwiatów i liści; gałązki nadają się na żerdzie i na zabawki; nie należy podawać owoców innych gatunków dereni popularnie występujących w Polsce w stanie dzikim - derenia białego (Cornus alba) i derenia świdwy (Cornus sanguinea)

durian (Durio zibethinus) - sam owoc bez pestek

dzika róża (Rosa canina) - całe owoce oraz kwiaty, jeżeli chcemy podać z całą gałązką, trzeba ją dokładnie oczyścić z kolców

F

figa (Ficus carica) - cały owoc

flaszowiec (Annona spp.) - sam owoc bez pestek

G

głóg (Crataegus spp.) - jadalne są całe owoce, jak również liście, kwiaty oraz pączki kwiatów i liści; gałązki nadają się na żerdzie i na zabawki

granat (Punica granatum) - cały owoc z pestkami; bezpieczne są też gałęzie z liśćmi i kwiatami lub ich pączkami

grejpfrut (Citrus paradisi) - cały owoc, bezpieczne są też gałęzie z liśćmi i kwiatami lub ich pączkami

gruszka (Pyrus spp.) - owoce bez pestek; jadalne są też liście, kwiaty i ich pączki, bezpieczne są gałęzie z gruszy

gruszla - patrz gujawa

gujawa, gwajawa, gruszla (Psidium spp.) - całe owoce z pestkami, można podawać gałązki z liśćmi i kwiatami

gwajawa - patrz gujawa

J

jabłko (Malus spp.) - wszystkie odminy; owoce bez pestek; jadalne są też liście, kwiaty i ich pączki, bezpieczne są gałęzie jabłoni

jabłko nanerczowe - patrz nanercz

jagoda kamczacka (Lonicera caerulea var. kamtschatica)

jarzębina (Sorbus aucuparia) - same owoce, wysuszone i bez pestek, ponieważ suszenie zmniejsza zawartość kwasu parasorbowego; liście i kwiaty są niejadalne, gałęzie nie nadają się na żerdzie i zabawki

jeżyna - patrz malina

K

kaki, persymona (Diospyros kaki) - tylko całkowicie dojrzałe owoce

kawon - patrz arbuz

kiwano (Cucumis metuliferus) - cały owoc z pestkami, jadalna jest cała roślina

kiwi (Actinidia deliciosa i Actinidia chinensis) - cały owoc z pestkami

kumkwat (Citrus japonica) - cały owoc, bezpieczne są też gałęzie z liśćmi i kwiatami lub ich pączkami

L

liczi (Litchi chinensis) - sam owoc bez pestki

limetka - patrz limonka

limonka, limetka (Citrus aurantifolia) - cały owoc, bezpieczne są też gałęzie z liśćmi i kwiatami lub ich pączkami

M

mahonia (Mahonia aquifolium) - same dojrzałe granatowe owoce po przesuszeniu i bez pestek; uwaga: cała roślina zawiera trujące alkaloidy, z tego powodu cała roślina, niedojrzałe owoce i pestki nie nadają się do spożycia; stężenie alkaloidów w całkowicie dojrzałym owocu jest najmniejsze, lecz wciąż zbyt duże, by surowe owoce były całkowicie bezpieczne - ilość alkaloidów można zmniejszyć przez suszenie; uwaga: nie mylić mahonii z ostrokrzewem (Ilex spp.), który ma podobne liście, lecz owoce czerwone i trujące

malina, moroszka, jeżyna, ożyna, ostrężyna, malino-jeżyna (Rubus spp.) - jadalna jest cała coślina, ale gałązki przed podaniem warto oskrobać z kolców

malino-jeżyna - patrz malina

mandarynka (Citrus reticulata) - cały owoc, bezpieczne są też gałęzie z liśćmi i kwiatami lub ich pączkami

mango (Mangifera indica) - sam owoc bez pestki

marakuja, męczennica, passiflora (Passiflora spp.) - całe owoce z pestkami, jadalna jest cała roślina

męczennica - patrz marakuja

melon (Cucumis melo) - cały owoc z pestkami, jadalna jest cała roślina

miechunka peruwiańska, rodzynek peruwiański (Physalis peruviana), miechunka meksykańska, pomidorowa (Physalis ixocarpa) - tylko całkowicie dojrzałe owoce, z pestkami; uwaga: część zielona rośliny i niedojrzałe owoce są trujące

morela (Prunus armeniaca) - sam owoc bez pestki

moroszka, malina moroszka - patrz malina

morwa czarna (Morus nigra), czerwona (Morus rubra) i biała (Morus alba) - całe owoce, można tez dawać gałązki z liśćmi i kwiatami oraz ich pączkami

N

nanercz, nerkowiec, jabłko nanerczowe (Anacardium occidentale) - cały owoc

nektarynka (Prunus persica var. nucipersica) - sam owoc bez pestki

nerkowiec - patrz nanercz

O

ognik (Pyracantha coccinea) - można podawać całe gałęzie z owocami

opuncja figowa (Opuntia ficus indica) - cały owoc, jadalna jest cała roślina; jadalne są wszystkie rośliny z rodzaju opuncja (Opuntia), tylko przed podaniem trzeba je dokładnie oczyścić z kolców

ostrężyna - patrz malina

ożyna - patrz malina

P

papaja (Carica papaya) - cały owoc z pestkami, bezpieczna jest cała roślina

papeda (Citrus hystrix) - cały owoc, bezpieczne są też gałęzie z liśćmi i kwiatami lub ich pączkami

passiflora - patrz marakuja

persymona - patrz kaki

pigwa (Cydonia oblonga) - sam owoc bez pestek

pigwowiec (Chaenomeles spp.) - sam owoc bez pestek

pomarańcza (Citrus sinensis) - cały owoc, bezpieczne są też gałęzie z liśćmi i kwiatami lub ich pączkami

pomelo (Citrus maxima) - cały owoc, bezpieczne są też gałęzie z liśćmi i kwiatami lub ich pączkami

porzeczka (Ribes spp.) - wszystkie gatunki i odmiany uprawne, ozdobne i dzikie; jadalna jest cała roślina

poziomka (Fragaria vesca) - jadalna jest cała roślina

R

rajskie jabłuszka (Malus sylvestris) - jadalne są owoce bez pestek, jak również liście, kwiaty oraz pączki kwiatów i liści; gałązki nadają się na żerdzie i na zabawki

rambutan (Nephelium lappaceum) - sam owoc bez pestki

rokitnik (Hippophae rhamonides) - całe owoce

rodzynki - patrz winogrona

rodzynek peruwiański - patrz miechunka meksykańska

Ś

śliwa tarnina - patrz tarnina

śliwiec słodki (Spondias dulcis), żółty (Spondias mombin), czerwony (Spondias purpurea) - cały owoc, można podawać gałązki z liśćmi

śliwka (Prunus domestica) - sam owoc bez pestki

T

tarnina, śliwa tarnina (Prunus spinosa) - same owoce bez pestek

truskawka (Fragaria × ananasa) - jadalna jest cała roślina

W

winogrona (Vitis spp.) - jadalna jest cała roślina, liście i młode pędy są wartościową zieleniną; uwaga, owoce produkowane przemysłowo są bardzo silnie pryskane, odradza się w ogóle podawania kupnych winogron

wiśnia (Cerasus miller) - sam owoc bez pestki

Ż

żurawina (Oxycoccus palustris) - same owoce











Papugom można podawać też soki owocowe, ale ma to sens jedynie w przypadku papug, które dużo piją. Papugom pochodzącym z suchych terenów i potrzebującym mało płynów trzeba dawać całe owoce. Kupując sok dla papug, wybierajmy te z owoców, a nie przecierowe, z jak najmniejszą ilością dodatków i najlepiej bez cukru.



UWAGA! Owoce egzotyczne są konserwowane silnymi środkami, żeby przetrwały transport, dlatego można je podawać wyłącznie obrane ze skóry.

UWAGA! Winogrona są najbardziej pryskanymi owocami na świecie, zdarzają się poważne zatrucia winogronami wśród ludzi. Lepiej w ogóle zrezygnować z kupnych winogron i rodzynek.

UWAGA! Suszone owoce są przetwarzane często z użyciem dwutlenku siarki, który jest trujący. Papugi mają na tyle małą masę ciała, że dla nich zjedzenie takich bakalii może się źle skończyć. Owoce suszone naturalnie mają odpowiednią informację na etykiecie.

Rośliny dziko rosnące
B

babka (Plantago spp.) - cała roślina w każdym stadium rozwoju, ptaki preferują pędy nasienne; w sprzedaży są nasiona babki lancetowatej (Plantago lanceolata), które można podawać suche lub lub skiełkowane

bratek polny, fiołek trójbarwny (Viola tricolor) - cała roślina w każdym stadium rozwoju

G

gwiazdnica (Stellaria spp.) - cała roślina w każdym stadium rozwoju

K

krwawnik (Achillea millefolium) - cała roślina w każdym stadium rozwoju; najwartościowsze są liście i całe pędy bardzo młodych roślin, a ze starszych roślin kwiaty i nasiona

M

mniszek lekarski (Taraxacum officinale) - cała roślina w każdym stadium rozwoju; nasiona można zbierać i suszyć, podawać suszone lub skiełkowane

P

perz - patrz trawy

pieprz wodny, rdest ostrogorzki (Polygonum hydropiper) - cała roślina w każdym stadium rozwoju

podbiał (Tussilago farfara) - cała roślina w każdym stadium rozwoju; nasiona można zbierać i suszyć, podawać suche lub skiełkowane

pokrzywa (Urtica dioica) - tylko młode liście; na surowo można dawać wyłącznie bardzo młode roślinki, zanim uzyskają właściwości parzące; młode liście starszych roślin można podawać po sparzeniu, które zniszczy rurki z kwasem mrówkowym

R

rdest (Polygonum spp.) - cała roślina w każdym stadium rozwoju, ptaki preferują pędy nasienne; wbrew informacjom spotykanym na kiektórych stronach o papugach, dla ptaków nadaje się nie tylko rdes ptasi (Polygonum aviculare, lecz wszystkie występujące we florze Polski gatunki rdestu

S

stokrotka (Bellis perennis) - cała cała roślina w każdym stadium rozwoju; równie wartościowe są odmiany dzikie, jak i ozdobne

szczaw (Rumex spp.) - pęd nasienny

T

tasznik (Capsella bursa-pastoris) - cała roślina w każdym stadium rozwoju, ptaki preferują pędy nasienne

trawy (Poaceae) - wszystkie gatunki; można podawać całe rośliny, dla ptaków wartościowy jest kłos z nasionami; w niktórych źródłach pojawia się informacja, że na kłosach życicy (Lolium) często pasożytuje szkodliwy dla ptaków grzyb, więc lepiej unikać tego jednego rodzaju traw; nie należy mylić traw z turzycami (Carex), z których wiele gatunków jest trujących; najpopularniejsze rodzaje traw występujące we florze Polski: bekmania (Beckmannia), bliźniczka (Nardus), boimka (Oreochloa), brodobrzanka (Catabrosa), chlorynka (Chloris), chwastnica (Echinochloa), cynodon (Cynodon), dmuszek (Lagurus), drżączka (Briza), egilops (Aegilops), grzebienica (Cynosurus), izgrzyca (Danthonia), jęczmieniec (Hordelymus), jęczmień (Hordeum), kłosownica (Brachypodium), kłosówka (Holcus), konietlica (Trisetum), kostrzewa (Festuca), kortaderia (Cortaderia), kostrzyca (Festulolium), kukurydza (Zea), kupkówka (Dactylis), łzawnica (Coix), manna (Glyceria), mannica (Puccinellia), mietlica (Agrostis), miłka (Eragrostis), miotła (Apera), miskant (Miscanthus), mozga (Phalaris), ostnica (Stipa), owies (Avena), owsica (Avenula), owsica (Helictotrichon), palczatka (Bothriochloa), palusznik (Digitaria) perłówka (Melica), perz (Agropyron), piaskownica (Ammophila), proso (Panicum), prosownica (Milium), pszenica (Triticum), rajgras (Arrhenatherum), rosplenica (Pennisetum), sesleria (Sesleria), skolochloa (Scolochloa), sorgo (Sorghum), stokłosa (Bromus), strzęplica (Koeleria), suchotraw (Sclerochloa), szczotlicha (Corynephorus), śmiałek (Deschampsia), śmiałka (Aira), tomka (Anthoxanthum), trzcina (Phragmites), trzcinnik (Calamagrostis), trzcinnikownica (Calammophila), trzęślica (Molinia), turówka (Hierochloë), tymotka (Phleum), wentenata (Ventenata), wiechlina (Poa), wiechlinostrzewa (Bellardiochloa), włosówka (Eriochloa), włośnica (Setaria), wulpia (Vulpia), wyczyniec (Alopecurus), wydmuchrzyca (Elymus), zamokrzyca (Leersia), życica (Lolium), żyto (Secale)

W

wiesiołek (Oenothera biennis - cała roślina w każdym stadium rozwoju

UWAGA! Zbierając dziko rosnące rośliny, uważajmy, czy nie rosną w pobliżu opryskiwanych pól, sadów i ogrodów ani w sąsiedztwie zanieczyszczających środowisko zakładów przemysłowych. Przy czym chodzi nie tylko o dymy z kominów, ale też np. o ryzyko wsiąkania w grunt odpadów przemysłowych.

Kwiaty
A

akacja (Acacia) - jadalna cała roślina; uwaga, nie mylić z rosnącą w Polsce robinią pseudoakacją, grochodrzewem (Robinia spp.), zwaną potocznie akacją, której owoce, kora i liście są trujące

aksamitka (Tagetes spp.) - jadalna cała roślina

B

bez czarny (Sambucus nigra) - kwiaty wyłącznie dobrze wysuszone; wszystkie świeże części rośliny zawierają silnie trującą sambunigrynę, która rozkłada się pod wpływem suszenia lub obróbki termicznej, z tym że obróbka termiczna pozbawia roślinę wartości odżywczych

bez lilak (Syringa vulgaris) - same kwiaty

bratek polny, fiołek trójbarwny (Viola tricolor) - jadalna cała roślina

bratek ogrodowy, fiołek ogrodowy (Viola x wittrockiana) - jadalna cała roślina

brzoza (Betula spp.) - jadalna cała roślina

C

chaber (Centaurea spp.) - jadalna cała roślina

chryzantema (Chrysanthemum spp.) - jadalna cała roślina

cukinia, kabaczek (Cucurbita pepo convar. giromontiina) - jadalna cała roślina

czarny bez - patrz bez czarny

D

dynia (Cucurbita spp.) - jadalna cała roślina

G

granat (Punica granatum) - jadalna cała roślina

grochodrzew - patrz robinia

H

hibiskus, ketmia (Hibiscus spp.) - jadalna cała roślina

K

kabaczek - patrz cukinia

ketmia - patrz hibiskus

M

marakuja - patrz męczennica

męczennica, passiflora, marakuja (Passiflora spp.) - jadalna cała roślina

mniszek lekarski (Taraxacum officinale) - jadalna cała roślina; uwaga, mniszek potocznie nazywany jest mleczem, nie należy go mylić z rzeczywistym mleczem (Sonchus), gdyż gatunki mlecza są trudne do odróżnienia, a jeden z nich - mlecz polny (Sonchus arvensis) jest silnie trujący

nasturcja (Tropaeolum majus) - jadalna cała roślina

O

ogórecznik (Borago officinalis) - jadalna cała roślina

opuncja (Opuntia spp.) - jadalna cała roślina

P

passiflora - patrz męczennica

R

robinia pseudoakacja, grochodrzew (Robinia pseudoacacia) - tylko kwiaty po dokładnym wysuszeniu

róża (Rosa spp.) - jadalna cała roślina

róża chińska (Hibiskus rosa-sinensis) - jadalna cała roślina

S

stokrotka (Bellis spp.) - jadalna cała roślina

Z

złocień - patrz chryzantema



UWAGA! Nie podajemy ptakom kwiatów kupionych w kwiaciarni, ponieważ używa się do nich silnie trujących środków. Szkodliwe są też kwiaty silnie nawożone. W przypadku dzikich kwiatów, które zbieramy samodzielnie, trzeba uważać, czy nie rosną w pobliżu opryskiwanych pól, sadów i ogrodów ani w sąsiedztwie zanieczyszczających środowisko zakładów przemysłowych. Przy czym chodzi nie tylko o dymy z kominów, ale też np. o ryzyko wsiąkania w grunt odpadów przemysłowych.

Pokarmy białkowe
biały ser - półtłusty

biszkopt - tradycyjny, bez środków spulchniających i innych dodatków, można podawać ptakom, które nie chcą jeść innych pokarmów białkowych

jajko - ugotowane na twardo, można dawać papugom wszystkie jajka sprzedawane dla ludzi

jogurt - naturalny, można go wzbogacić owocami lub innymi dodatkami; kupując gotowy jogurt owocowy dokładnie czytajmy skład, gdyż papuzia wątroba jest znacznie mniej odporna na chemię niż nasza

larwy mącznika młynarka (Tenebrio molitor) - wartość odżywcza larw zależy w dużym stopniu od tego, czym są żywione, na nieodpowiedniej pożywce mogą być nawet trujące, dlatego jeśli decydujemy się skarmiać papugi larwami, warto założyć własną hodowlę

mięso - chude, gotowane bez soli

pokarmy jajeczne - gotowe pokarmy, których głównym składnikiem jest wysuszony biszkopt albo proszek jajeczny z różnymi dodatkami, z reguły chętnie jedzone przez ptaki, więc można je podawać tym, które nie chcą jeść innych pokarmów białkowych

ryby - gotowane bez soli





UWAGA! Pokarmy białkowe podajemy nie częściej niż raz w tygodniu, chyba że w opisie żywienia danego gatunku podano inaczej. Wyjątkiem jest okres lęgowy - podczas składania jaj i podczas karmienia młodych papugi musza mieć dostęp do białka zwierzęcego codziennie. Poza tym okresem zbyt dużo białka w diecie prowadzi do chorób nerek.

Opracowała Justyna Żukowska

Powrót do strony głównej