Justyna Żukowska

Żywienie papug. Księżniczki, rozelle i barnardy

Papugi z wymienionych rodzajów często są traktowane tak samo jak te należące do grupy papużek ziarnojadów. Tymczasem w przeciwieństwie do ptaków, o których mowa w poprzednim artykule, a które zamieszkują głównie tereny suche, rozelle i księżniczki można spotkać raczej na terenach zalesionych, a także w sadach (gdzie są szkodnikami) i w miastach. Wyjątkiem jest księżniczka Walii, której środowisko życia jest bardziej zbliżone do zamieszkiwanego przez papużki z poprzedniego artykułu.

Podstawą pożywienia omawianych papug są nasiona traw, bylin i innych roślin zielnych oraz drzew i krzewów. Ptaki zjadają nasiona w różnym stadium dojrzałości, a także zbierają z ziemi kiełkujące ziarna. To zróżnicowanie jest bardzo ważne, ponieważ na każdym etapie rozwoju nasionko ma nieco inny skład i właściwości. Oprócz nasion ważnym elementem diety rozelli, barnardów i księżniczek są rozmaite owoce, zielone części roślin oraz kwiaty. Najwartościowsze i najchętniej zjadane są pączki liści i kwiatów oraz młode pędy, ale ptactwo nie gardzi też wyrośniętymi roślinami. Podobnie jak inne papugi, również te uzupełniają białko poprzez zjadanie larw owadów, zwiększone w okresie lęgowym.

W naszych domach papugi z omawianych rodzajów powinny mieć stale dostępną mieszankę ziaren. Dobra mieszanka powinna zawierać różnokolorowe proso, proso japońskie, kanar, pszenicę, owies, sorgo lub dari oraz niewielki dodatek nasion oleistych (słonecznik, kardi, dynia, murzynek, len, perilla, konopie). Należy unikać mieszanek z orzeszkami ziemnymi. Od czasu do czasu w ramach przysmaku można dać papudze orzeszka lub tarczę świeżego słonecznika.

Oprócz podstawowej mieszanki warto podawać papugom rozmaite dodatkowe nasiona. Generalnie warto kierować się zasadą, że im większe urozmaicenie mieszanki, tym mniejsze ryzyko, że zabraknie w niej jakichś składników odżywczych. Dostępne są na naszym rynku zoologicznym np. nasiona traw, cykorii, wiesiołka, babki lancetowatej i wiele innych. Te najdrobniejsze (np. wiesiołek) mogą być ignorowane przez te, nie najmniejsze w końcu ptaki, ale bardzo dużo zależy od indywidualnych upodobań papugi, trzeba więc eksperymentować z różnymi mieszankami. Ciekawym urozmaiceniem diety są też nasiona niektórych owoców, dla tej grupy ptaków są one ważnym dodatkiem, zwłaszcza jeśli papuga niezbyt chętnie je całe owoce.

Ziarno powinno się podawać nie tylko suche, ale także skiełkowane, a jeśli ktoś ma taką możliwość - również niedojrzałe. Na kiełki nadają się wszystkie nasiona sprzedawane w tym celu dla ludzi (z wyjątkiem lucerny i koniczyny) oraz większość ziaren z papuziej mieszanki (oprócz lnu, konopi, sorga i dari). Kłosy niedojrzałych ziaren zbóż można podawać tylko z takich pól, o których wiemy, że nie były pryskane (lub minął już okres karencji). Cennym uzupełnieniem diety są dziko rosnące rośliny z niedojrzałymi nasionami.

Koniecznym składnikiem papuziego menu jest zielenina. Powinna ona być dostępna dla ptactwa codziennie. Możemy podawać każdą zieleninę jadalną dla ludzi (z wyjątkiem roślin o najwyższej zawartości szczawianów, czyli rabarbaru i liści szczawiu, przy czym nasiona szczawiu są bezpieczne; trzeba też uważać na sałaty ze sklepu, najlepiej ograniczyć się do tych pochodzących z upraw ekologicznych; nie należy też dawać pora i szczypiorku). Oprócz tego - liście jadalnych zielsk (np. mniszka, krwawnika, cykorii podróżnik). Wartościowe bywają też części zielone niektórych roślin, z których ludzie zjadają owoce, korzenie lub kwiaty (np. nać marchewki, liście rzodkiewki, brokuła, kalafiora; UWAGA! nie wszystkie rośliny o jadalnych owocach/korzeniach/bulwach mają nadającą się do spożycia część zieloną, np. liście papryki, pomidora czy kartofli są trujące). I wreszcie możemy hodować dla papug roślinki z nasion na kiełki lub z ziarna z mieszanki.

Należy uważać na rośliny, które są jadalne, ale mają właściwości lecznicze (np. dziurawiec, rumianek, szałwia itp.). Takie rośliny są bezpieczne jedynie w niewielkich dawkach, w większych mogą być nawet trujące.

Warto też podawać papugom gałęzie bezpiecznych drzew i krzewów z liśćmi, a wiosną z pączkami liści i kwiatów (głóg, jabłoń, grusza, wierzba, brzoza itp.). Zimą można samemu hodować pączki na gałązkach włożonych do dzbanka z wodą.

Papugi z omawianych rodzajów muszą dostawać owoce. Najwartościowsze są te o intensywnych barwach. Ptactwo może jeść wszystkie owoce sprzedawane dla ludzi (z wyjątkiem awokado), a także niektóre dziko rosnące: głóg, ognik czy jarzębinę. Wiele wartościowych owoców (czarne jagody, czarna morwa, jeżyny) bardzo brudzi, także odchody ptaków po ich zjedzeniu pozostawiają trwałe plamy. Jeśli nie możemy sobie pozwolić na upstrzenie mieszkania barwnym, acz niezmywalnym wzorkiem, po prostu zrezygnujmy z papug wymagających owoców w diecie.

Dodatkowym cennym źródłem witamin i mikroelementów są warzywa. Jadalne dla papug są wszystkie warzywa, które stanowią pożywienie dla ludzi (z wyjątkiem cebuli i czosnku). Bogatsze w składniki są warzywa o intensywnym kolorze. Wartościowsze są produkty surowe (oczywiście z wyjątkiem tych, które na surowo są trujące, jak ziemniaki), zaś podawanie ich w całych kawałkach i w urozmaicony sposób to dodatkowa rozrywka dla ptaków, które w niewoli cierpią zazwyczaj na niedobór bodźców i brak motywacji do aktywności. Dobrze jest zapewniać papugom dość szeroki zestaw warzyw i zmieniać skład menu. Im większa różnorodność pokarmów, tym mniejsze ryzyko niedoborów.

Ciekawym dodatkiem do diety są jadalne kwiaty - zarówno roślin zielnych, jak i drzew i krzewów. Do najczęściej spotykanych bezpiecznych kwiatów należą m.in. mniszek, nasturcje, stokrotki, kwiaty głogu, jabłoni, cykorii. Podobnie jak w przypadku zielenin, trzeba być ostrożnym w przypadku tych, które co prawda są jadalne, ale mają właściwości lecznicze (np. podbiał, nagietek, lipa).

Do prawidłowego rozwoju papugi potrzebują białka pochodzenia zwierzęcego. Dobrym jego źródłem jest ugotowane na twardo jajko. Należy podawać je całe, białko i żółtko, można także ze skorupką. Innymi pokarmami zawierającymi przyswajalne dla papug białko zwierzęce są: larwy (najlepiej hodowane samodzielnie, ponieważ w zależności od tego, czym są karmione, mogą być wartościowe lub trujące), biały ser (najlepiej półtłusty), jogurt naturalny, gotowane bez soli chude mięso (zamiast soli można dodać do gotowania pieprz lub ostrą paprykę - papugi z reguły lubią ostry smak, nawet zbyt ostry dla człowieka). W okresie pozalęgowym należy takie pokarmy podawać mniej więcej raz w tygodniu, w okresie lęgowym częściej (w czasie składania jaj i karmienia piskląt - codziennie).

Wszystkie papugi potrzebują bezpiecznej suplementacji wapna w postaci węglanu wapnia. Najczęściej stosowane i najbezpieczniejsze są muszle sepii (mątwy) i skorupki jaj. Na rynku dostępne rozmaite wapienka i kamienie mineralne, trzeba jednak bardzo dokładnie przed kupnem czytać ich skład, by nie kupić kostki z gipsu (gips jest szkodliwy) lub kamienia z kamyków kwarcowych (kwarc nie rozpuszcza się w przewodzie pokarmowym).

UWAGA!

Księżniczki, rozelle i barnardy są wrażliwe na nadmiar tłuszczu w diecie. W przypadku tych papug należy być wyczulonym na objawy ze strony wątroby. Od czasu do czasu można podawać profilaktycznie preparaty osłonowe na wątrobę (np. na bazie wyciągu z ostropestu).

Wśród omawianych gatunków pewnym wyjątkiem jest księżniczka Walii, której dieta w naturze składa się głównie z nasion. Jej potrzeby żywieniowe są bardziej zbliżone do potrzeb nimf niż innych księżniczek. Nie oznacza to jednak, że nie można żywić tego gatunku w bogatszy sposób - zawsze lepiej zapewnić ptakowi zbyt bogatą dietę niż zbyt ubogą.


Listę pokarmów, które można podawać papugom, znajdziecie tutaj




Spis gatunków, których dotyczy artykuł:

księżniczka tarczowa, barrabanda (Polytelis swainsonii)
księżniczka słoneczna, berg (Polytelis anthopeplus)
księżniczka Walii, księżniczka wspaniała (Polytelis alexandrae)
rozella tasmańska (Platycercus caledonicus)
rozella królewska (Platycercus elegans)
rozella żółta (Platycercus flaveolus)
rozella pomarańczowa (Platycercus adelaidae)
rozella żółtawa (Platycercus venustus)
rozella blada (Platycercus adscitus)
rozella białolica (Platycercus eximius)
rozella żółtolica (Platycercus icterotis)
rozella czarnogłowa, barnard czarnogłowy (Barnardius tonarius)
rozella czerwonoczelna, barnard czerwonoczelny (Barnardius barnardi)




Powrót do strony głównej